Бас терісі келіспеген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мен орта, не адам мен адамның арасы жараспаса, іс те өнбейтінін білдіреді. Тура мағынасында «бас терісі келіспеу» — бір-біріне сыйыспау, үйлеспеу деген ұғым. Астарлы мағынасында мінезі, пікірі, ниеті қабыспайтын адамдардың бірге істеген жұмысы да берекелі болмайтынын меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бас терісі» — адамның өз басына, болмысына қатысты образ. Терінің сыймауы, қысып тұруы қалай жайсыздық тудырса, адамдардың да мінезі мен көзқарасы үйлеспесе, арада ауырлық пайда болады. Қазақ танымында бұл тіркес бірлік пен жарастықтың жоқтығын бейнелейді. Яғни, сырттай бірге жүргенмен, іштей қабыспау сезімі суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұжымда, отбасында немесе достар арасында жиі айтылады. Мысалы, екі әріптестің жұмыс стилі мүлде бөлек болып, бірі тәртіпті, бірі салғырт болса, ортақ жоба жүрмей қалады. Сол кезде «бас терісі келіспеген» деп, олардың үйлеспей тұрғанын айтуға болады. Бұл сөз адамды кінәлаудан гөрі, жараспаған ортаны байыппен түсінуге үйретеді.