Ақырын ойламаған білгенін істер.

Күнде бір мақал

«Ақырын ойламаған білгенін істер.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Ісінің ақырын, яғни соңы немен бітетінін ойламаған адам білгенін істейді: көңілі қалай қаласа, солай қимылдайды, ешкімнің ақылын тыңдамайды. Мақал асығыстық пен бет-бетімен кетушілікті сынайды. Мұндай кісі әзірше өз еркімен еркін жүргендей көрінеді, бірақ соңын болжамағандықтан, ісі көбіне өкінішпен бітеді. Ақылды адам бастамас бұрын аяғын ойлайды, ал ақырын ойламаған кісі тек бүгінгі тілегінің жетегінде кетеді.

Образдар мен теңеулер

Мақалдағы басты қақпан — «ақырын» сөзі. Оны «баяу, жайлап» деген үстеу деп оқуға болмайды: бұл «ақыр» зат есімінің табыс септігі, «соңын, нәтижесін» деген мағына. «Ақыры не болады», «ақырын ойла» тіркестері осыдан. «Білгенін істеу» — өз дегенін істеу, өзімбілемдік. Мақал екі бөліктен тұрады: себеп (соңын ойламау) және салдар (өз бетімен кету). Бейне жоқ, ой тура айтылған, сондықтан салмағы сөздің дәлдігінде.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды ақыл тыңдамай, ойына келгенін істеп жүрген адам туралы сын ретінде айтады. Көбіне үлкендер жастарға, ата-ана балаға қарата айтады. Интонациясы — ренішті ескерту. Біреудің сәтсіздігін тізіп, мазақ етуге емес, келешекте ойланып істеуге үндеуге лайық. Мысал: «Ақылыма құлақ аспадың. Ақырын ойламаған білгенін істер, енді салдарын өзің көр».

Қолданылу жағдаяттары

— Жас жігіт бар жинағын ойланбастан қымбат көлікке жұмсап, артынан несие төлей алмағанда, әкесі мақалды күрсіне айтады.
— Көрші ағай ескі қораны бір күнде бұзып тастап, жаңасына материалы жетпей қалғанда, ауыл ақсақалы осы сөзді еске салады.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Ақырын ойламаған білгенін істер. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Aqyryn oılamaǵan bilgenin ister.