Ала жылан, аш бақа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ала жылан, аш бақа» — бір-біріне мүлде ұқсамайтын, тіпті сыйыспайтын екі жұпты салыстыру арқылы айтылған мақал. Тура мағынасында ала жылан да, аш бақа да табиғаттағы мінезі бөлек, бір-біріне жау, үйлеспейтін жәндіктер. Астарлы мағынасы — мінезі, мақсаты, ниеті сәйкес келмейтін адамдардың бірге жараса алмайтынын, мұндай одақтан береке шықпайтынын білдіреді. Кейде бұл мақал үйлесімсіз, біріне-бірі кереғар екі нәрсені сипаттауға да қолданылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ала жылан» — айлакер, суық, қауіпті бейненің символы; ал «аш бақа» — әлсіз, бірақ мазасыз, өз пайдасын күйттейтін бейне ретінде ұғынылады. Екеуінің қатар аталуы — сырттай бір жерде жүргенімен, ішкі табиғаты қабыспайтын нәрселерді көрсетеді. Халық осы арқылы «үйлеспеген істен ырыс күтпе» деген ойды әсерлі образбен жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды адамдар бір мақсатқа жиналғанымен, мінезі мен көзқарасы сәйкес келмейтін жағдайда қолданады. Мысалы, ортақ жобаға бірігіп, бірақ бірі адал еңбек етсе, екіншісі тек пайда іздесе, олардың ісі алға баспайды. Сондай кезде «бұлар ала жылан, аш бақадай екен» деп айту орынды.