Алдына келгенді тістейді,
Артына келгенді тебеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал мінезі асау, ашуға тез берілетін, ызақор адамды сипаттайды. Мұндай кісі алдына келгенді де, артына келгенді де жақтырмайды, яғни қай жағынан келсең де қарсы тұрады. Астарлы мағынасы — мінезі қатты, ешкімге ымыра бермейтін, айналасымен тіл табысуы қиын адамнан сақ болу керек деген ескерту.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тістеу» мен «теуіп жіберу» — тура әрекет емес, адамның дөрекі, шапшаң ашуланатын болмысын бейнелейтін образ. «Алдына келген» және «артына келген» деген тіркестер оның тек бір жағдайға емес, кез келген жақындасуға қарсы екенін көрсетеді. Яғни бұл — жанындағыларды үркітетін, мінезі ауыр адамның жиынтық бейнесі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, отбасында немесе ортада үнемі ашуланып, ешкімнің пікірін тыңдамайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер әр ұсынысқа ашумен жауап беріп, әріптестерімен сөйлеспей қойса, жұрт оны осы мақалмен сипаттайды. Мұндайда мақал адамға мінезін жұмсартып, сабыр сақтаудың қажет екенін еске салады.
Artyna kelgendi tebedi.