Албасты қабаққа қарап басады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Албасты қабаққа қарап басады деген мақал адамның ішкі күйі мен сыртқы келбетінің, әсіресе қабағының ашық не түйілуінің маңызы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында ол бір нәрсенің адамның қабағына, яғни жүзіндегі реңкіне қарап әсер ететіндей етіп айтылған. Астарлы мағынасы — адамның көңіл күйі, ашуы, қабағының қатулылығы айналасындағы адамдарға ықпал етеді: қабағы қату болса, ортада үрей, салмақ, кернеу пайда болады; ал жайдары жүз адамды еркіндетеді. Бұл мақал адамның мінезі мен көңіл күйі сөзден бұрын-ақ байқалатынын аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «албасты» — халық түсінігіндегі түнерген, үрейлі күштің бейнесі. Ол қорқыныш, қысым, ауыр энергия сияқты сезімдерді меңзейді. «Қабақ» — адамның жүзіндегі көңіл күйдің белгісі. Қабақтың түйілуі бір адамның ғана емес, тұтас ортаның да тыныштығын бұзатын әсер ретінде алынған. Яғни мақал адам мінезіндегі қаталдық пен ашудың көрінісін бейнелі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, үйде немесе оқу орнында адамның қабағы түйіліп, суық қарауы өзгелердің де көңілін түсіретін жағдайларда айтылады. Мысалы, басшы күнде ашулы жүрсе, қызметкерлер де қысылып, ашық пікір айта алмай қалады. Сондықтан бұл мақал жүз жылулығы мен сабырдың адамдар арасындағы қатынасты жеңілдететінін ескертеді.