Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.7K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Жетесі асыл арланбас,
Жеті атасына дарымай.
Жеті атасына дарымай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы қасиет, тектілік, намыс пен мінез бір адамның бойында ғана пайда...
Тіл тиексіз.
**Негізгі мағынасы** «Тіл тиексіз» деген мақал сөздің тоқтамай, шегіне жетпей кететінін білдіреді. Тура мағынасында тілд...
Қызбен алыспа, қысырақпен жарыспа
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баламен орынсыз дауласпа, ал қысырақпен жарысқа түспе деген ойды білдіреді. Тура мағ...
Ақылды жігіт атқа да қонар,
таққа да қонар.
таққа да қонар.
**Негізгі мағынасы** Ақылды жігіт кез келген ортаға тез бейімделіп, жауапты істің де, биік дәреженің де жүгін көтере ала...
Малға жарлылық - жарлылық,
Ақылға жарлылық - сорлылық.
Ақылға жарлылық - сорлылық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малың аз болса, тұрмысың тар болуы мүмкін, бірақ ақылдың аздығы одан д...
Адам қатесіз болмас,
Көл бақасыз болмас.
Көл бақасыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының қателеспей өмір сүрмейтінін айтады. Қате жіберу — адамның табиғи қасиеті,...
Қайраңы жоқ көлден без,
Қайырымы жоқ ерден без.
Қайырымы жоқ ерден без.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға пайдасы да, қолдауы да жоқ жаннан, сондай-ақ берекесі жоқ ортаның өзінен аулақ бол...
Жақсыға айтсақ, білер,
Жаманға айтсаң, күлер.
Жаманға айтсаң, күлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзді қабылдау қабілеті мінезіне байланысты екенін айтады. Жақсы, тәрбиелі, ақылд...
Күшін білмеген күшенер.
**Негізгі мағынасы** «Күшін білмеген күшенер» деген мақал адам өз шамасын, мүмкіндігін, орнын дұрыс бағаламаса, орынсыз...
Қараңғы үйде қабан күркірейді.
**Негізгі мағынасы** Қараңғы үйде қабан күркірейді деген мақалдың тура мағынасы жоққа жақын, өйткені қабанның «күркіреуі...
Ашуы шөккен нардай, жауған қардай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ашуды сыртқа қатты шығармай, ішке жұтып, сабыр сақтаған күйін бейнелейді. Тура мағын...
Жегені - кебек, кигені - жібек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі тұрмысының арасында үлкен алшақтық бар екенін білдіреді....
Қатын алсаң, қарап ал,
Ат алсаң, мініп ал.
Ат алсаң, мініп ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген істі асықпай, әбден тексеріп барып жасау керектігін айтады. Тура мағынасы — әй...
Өзінің кетпендей мінін көрмеген
Біреудің инедей мінін көреді.
Біреудің инедей мінін көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз кемшілігін байқамай, өзгенің болмашы мінін ғана көретін мінезді әшкерелейді. Ту...
Досыңның пышағымен мүйіз кес,
Дұшпанның пышағымен киіз кес.
Дұшпанның пышағымен киіз кес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сақтық пен ақылға шақырады. Тура мағынасында, бір іске қолданатын құралдың кімнің қолынан...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.