Ақылды мен ақымақ туралы — 31-бет 1532
Сұрыптау:
Өзін өзі мақтаған - өлімнің қара басы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды өз-өзін асыра мақтаудан, мақтаншақтықтан сақтандырады. Тура мағынасында — өзін көп…
Өзің білмес ісіңді
Білгендерден сұрап біл.
Өліп жатсаң наданнан
Қабіріңді жырақ қыл.
Білгендерден сұрап біл.
Өліп жатсаң наданнан
Қабіріңді жырақ қыл.
Негізгі мағынасы Мақалдың бірінші бөлігі — кеңес: білмейтін ісіңді ұялмай, білетін адамнан сұрап үйрен. Екінші бөлігі…
Өзі шынашақтай, сөзі келсаптай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы тұрқы шағын болса да, сөзі зор, тегеурінді, салмақты болатынын білдіреді…
Өз көшесінде ит те жолбарыс.
Негізгі мағынасы «Өз көшесінде ит те жолбарыс» деген мақал адам өз ортасында, өз үйреншікті жерінде өзін батыл, күшті…
Өз қадірін білмеген,
Қадірлінің қадірін білмес.
Қадірлінің қадірін білмес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз құнын, өз орнын, өз ар-намысын түсіне алмаса, ол өзгеден де шын қадір көруді…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Өз қотырын өзі қасиды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өз мәселесін, кемшілігін, күйзелісін немесе қиын жағдайын өзі шешуі керек дегенді…
Өз мінін білген,
Өзгеге төрелік береді.
Өзгеге төрелік береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ең әуелі өз кемшілігін танып, өзін түзете білуі керек екенін айтады. Өз мінін көріп…
Өлейін деген тышқан
мысықтың құйрығымен ойнайды.
мысықтың құйрығымен ойнайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өте қиын жағдайға түскен адам не тіршілік иесі кейде ақылға сыймайтын, қауіпті қадамға…
Өлерменнің өзі жаман,
Ақымақтың сөзі жаман.
Ақымақтың сөзі жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға екі түрлі мінездің зиянын көрсетеді: өлермендік те, ақымақтық та жақсы қасиет емес…
Өлермен өгіз балтадан қорықпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: өлермен, яғни өлуге де, тіршілікке де селқос, қатты қырсық немесе тым…
Өлі арыстаннан тірі мысық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: өлген арыстан қанша айбатты болса да, тірі мысықтың өзіндей әрекет ете…
Өлі бөріні ит аттамас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өлген қасқырдан ит те қорқып, жақындамайды, аттап өтпейді. Астарлы…
Өлі бураның басынан тірі атан қорықпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: өліп қалған бураның басынан тірі атан қорықпайды. Астарлы мағынасы: күші…
Өнер жаны - құштарлық,
Жауы - іштарлық.
Жауы - іштарлық.
Негізгі мағынасы Өнердің жаны, қозғаушы күші — құштарлық, яғни шын ықылас, ынта, ал оның жауы — іштарлық, көре…
Өнімсіз іске өңмендеме.
Негізгі мағынасы Өнімсіз іске өңмендеме дегені — пайдасы жоқ, нәтижесіз, бос әуреге салынба деген ескерту. Мұнда адам…
Өрмекшіге қыл қуат.
Негізгі мағынасы Өрмекшіге бір тал қылдың өзі жеткілікті күш болады. Мақалдың тура мағынасы — өрмекші сол қылмен торын…
Өсекке керең бол,
Ойға терең бол.
Ойға терең бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды бос сөзге, ғайбат пен өсекке ермей, ақылға салып өмір сүруге үндейді. «Өсекке керең…
Өспейтін бала өнбейтін дауды қуады.
Негізгі мағынасы Өспейтін бала өнбейтін дауды қуады: болашағы жоқ, өсіп-өркендемейтін адам нәтижесі жоқ, ұтылатыны…
Өтірікті шындай,
Шынды Құдай ұрғандай етіп айтады.
Шынды Құдай ұрғандай етіп айтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өтірікті өте шебер, нанымды етіп айтатын адамды сипаттайды. Яғни, кейбіреу жалған сөзін рас…
Өтірікшінің куәсі қасында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өтірік айтатын адамның сөзіне толық сенуге болмайтынын білдіреді. Өтірікші өз өтірігін…
Өтірікшінің сөзіне нанба, қисынына нан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өтірік айтатын адамның сөзіне сенбе, оның айтқан уәжіне де алданып қалма дегенді білдіреді…
Өтірікшіні сөзінен емес, көзінен таны.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өтірік айтатын адамды оның сөзіне ғана қарап емес, мінез-құлқы мен көзқарасына қарап тану…
Өтірікші өз сөзіне сенбейді.
Негізгі мағынасы Өтірік айтқан адам бір рет алдаса, кейін өз сөзіне де күмәнмен қарайды. Себебі өтіріктің ізі тез…
Өтірікші уәдешіл.
Негізгі мағынасы «Өтірікші уәдешіл» деген мақал сөз бен істің қабыспайтын, уәде беруге келгенде тым жылдам, бірақ сол…
Өткір қырғыш қазан түбін теседі.
Негізгі мағынасы Өткір қырғыш қазан түбін теседі дейді: шамадан тыс өткірлік пайдалы істің өзін бүлдіреді. Мақал тым…
Өтпес пышақ қол кесер.
Негізгі мағынасы Өтпес пышақ — істің құралы бола алмайтын, пайдасынан зияны көп нәрсенің бейнесі. Бұл мақалдың тура…
Пайда, мақтан, әуесқой - шайтан ісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды пайда қуып, орынсыз мақтанға салынып, бос әуестікке ермеуден сақтандырады. Тура…
Пайдасыз нақыл - баянсыз ақыл.
Негізгі мағынасы Іске аспайтын нақыл — баянсыз, тұрақсыз ақыл. Адам көп мақал-мәтел, өсиет сөз біліп, оларды аузынан…
Палуанға оң, терісі бірдей.
Негізгі мағынасы Палуанға оң жақ пен теріс жақ бірдей дейді: шебер балуан қарсыласын оң қолынан да, сол қолынан да, қай…
Парақордың тобасына сенбе,
Айлакердің көз жасына сенбе.
Айлакердің көз жасына сенбе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі адамға сенбеуді ескертеді: парақорға да, айлакерге де. Тура мағынасында — ар-ұяты…
Парықсызға бәрі бір:
мейлі қамқа, мейлі бөз.
мейлі қамқа, мейлі бөз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: талғамы жоқ, қадірді білмейтін адам үшін қамқа да, бөз де бірдей. Яғни…
Пәлен жерде бақыр бар,
Барсақ, тап-тақыр.
Барсақ, тап-тақыр.
Негізгі мағынасы «Пәлен жерде бақыр бар» дегенге сеніп барсаң, ол жерде түк те жоқ, тап-тақыр болып шығады. Мақал бос…
Пейілі тар
аспанды алақандай,
жерді тебінгідей көреді.
аспанды алақандай,
жерді тебінгідей көреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сараң, тар пейілді адамның дүниетанымы да тар болатынын білдіреді. Ондай кісі өзінен басқа…
Пенденің қарны тойса,
Тілінен ерік кетеді.
Тілінен ерік кетеді.
Негізгі мағынасы Пенденің қарны тойса, тілінен ерік кетеді: адам тоқшылыққа жетіп, көңілі жайланса, тілін тыя алмай…
Періштенің де бес міні бар.
Негізгі мағынасы Тіпті періштенің өзінде бес кемшілік бар, ендеше пенде баласынан мүлде мінсіздік күтудің жөні жоқ…
Пісте қабығы шөңге болмайды,
Сары шақа теңге болмайды.
Сары шақа теңге болмайды.
Негізгі мағынасы Пістенің қабығы да ыдыс сияқты ойыс, бірақ одан шөңке, яғни ас пісіретін шойын ыдыс жасай алмайсың…
Пішені өртенбегеннің бәрі ақылды.
Негізгі мағынасы Пішені өртенбеген кісінің бәрі өзін ақылды санайды дейді. Біреудің қысқа жинаған шөбі өртеніп кетсе…
«Пұт болдым» деп мақтанба,
Одан да ауыр батпан бар.
Одан да ауыр батпан бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз күшіне, дәрежесіне не байлығына мастанбауды ескертеді. Тура мағынасында пұт пен…
Пұшыққа айна ұсынсаң, ашуландырасың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы кемшілігі бар, бірақ онысын көтере алмайтын адамға кемшілігін бетке баспа дегенді…
Пысық болам деп пұшық болма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға бір істі асыра сілтеп, жасанды пысықтыққа салынып кетпеуді ескертеді. Тура…