Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
477.1K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Ауыр жол атанды сынайды,
Ауыр іс адамды сынайды.
Ауыр іс адамды сынайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұзақ, ауыр жолға түскенде аттың шыдамдылығы мен күш-қуаты байқалады, ал...
Алғыр жігіт ақылына қарай іс қылар.
Олақ жігіт оңай істі жүк қылар.
Олақ жігіт оңай істі жүк қылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің ақылы мен іс-әрекетіне қарай бағаланатынын айтады. Алғыр, зерек адам істің ретін...
Ат аяған жерге қарайды,
Құс аяған көкке қарайды.
Құс аяған көкке қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ат аяғын абайлап басып, жердің ыңғайына қарай қозғалады, ал құс ұшқанда...
Қашса құтылып, қуса жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам қашса, қуған кісі оған жетіп алады деген ой. Астарлы мағынасы...
Қаңтарда қатқан мұздай.
**Негізгі мағынасы** «Қаңтарда қатқан мұздай» деген мақал бір нәрсенің өте қатты, суық, берік немесе қатып қалған күйін...
Ақылдан асар амал жоқ,
Батырлар алмас қамал жоқ.
Батырлар алмас қамал жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың кез келген істі шешудегі ең биік құрал екенін айтады. Тура мағынада, адам қолмен...
Сақ адам сандығын бекітеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдын ала ойлап, сақтықпен әрекет етуге шақырады. Тура мағынада, сандығының ішінде...
Тіл тиексіз.
**Негізгі мағынасы** «Тіл тиексіз» деген мақал сөздің тоқтамай, шегіне жетпей кететінін білдіреді. Тура мағынасында тілд...
Соқыр көргенінен жазбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында көрмейтін адамға сүйеніп, бұрынғы қалыптасқан әдетінен жаңылмауды білдір...
Ақылды адам батпан-ақ,
Ақылсыз адам сасқалақ.
Ақылсыз адам сасқалақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл мен парасаттың адам өміріндегі орнын көрсетеді. Ақылды адам ауыр істі де байыппен,...
Сезікті секіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрседен секем алған, күмәнданған адам шошып, жалт етеді. Астарлы м...
Бейнет көрмеген берекесіздік істейді.
**Негізгі мағынасы** Бейнет көрмеген, қиындықтың дәмін татпаған адам көбіне істің қадірін толық білмейді. Ол еңбектің, ш...
Күң- күншіл.
**Негізгі мағынасы** «Күң- күншіл» мақалы адамның ішкі мінезін әшкерелейді: өз орнын, берілген жұмысын не тағдырын қабы...
Көтергенің құрысын,
Қолтыққа қолды тыққан соң.
Қолтыққа қолды тыққан соң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз бетімен, өз күшімен жүргені дұрыс екенін аңғартады. Біреудің жетегінде, сүйені...
Қалған көлге бақа айғыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көлдің жағасында жүрген бақаны айғырға теңеу. Астарлы мағынасы — шын м...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.