Өтірікшінің сөзіне нанба, қисынына нан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өтірік айтатын адамның сөзіне сенбе, оның айтқан уәжіне де алданып қалма дегенді білдіреді. Тура мағынасында — өтірікші адам шындықты бұрмалап, сөзін өз пайдасына қарай құрастырады. Астарлы мағынасы — жалған сөздің сырттай қисынды, дәлелді көрінуі мүмкін, бірақ оның түбінде шындық болмайды. Сондықтан адам сөздің әдемілігіне емес, оның шынайылығына назар аударуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өтірікші» — тек жалған сөйлейтін адам емес, айласын асырып, өз сөзін өткізуге тырысатын мінездің бейнесі. «Сөзіне нанба» деуі — ашық өтірікті бірден қабылдамау керегін көрсетеді. Ал «қисынына нан» тіркесі иронияға жақын: өтіріктің өзі кейде жүйелі, реттелген болып көрінеді, бірақ ол да алдау құралы. Яғни сыртқы қисынға емес, ішкі адалдыққа мән беру қажет.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желідегі жалған ақпаратқа, алдамшы жарнамаға немесе бос уәде берген адамға қатысты жиі айтылады. Мысалы, біреу еш дәлелсіз «бір аптада байып кетесің» десе, оның сөзіне сенбей, нақты дерек пен шынайы нәтижені тексеру керек. Бұл мақал адамды сақ ойлауға, алдауға ермеуге үйретеді.