Пұшыққа айна ұсынсаң, ашуландырасың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыртқы кемшілігі бар, бірақ онысын көтере алмайтын адамға кемшілігін бетке баспа дегенді білдіреді. Пұшыққа айна ұсыну — оның түрін көрсету, яғни өзіне ұнамайтын шындықты әдейі алға тарту. Астарлы мағынасы: адамға тиетін сөз айтпа, біреудің намысына тиме, орынсыз шындықты бетке тыға берме. Кейде шындық дұрыс болса да, оны айту әдебі болмай, кикілжің тудыруы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пұшық» — мұрны кішірек не түрі келіспей тұрған адамды бейнелейтін образ. «Айна» — шындықты, адамның өз бейнесін көрсететін нәрсе. Айна ұсыну арқылы халық кемшілікті тікелей көрсетудің ауыр тиетінін аңғартады. Яғни айна — тура сөздің, ал ашулану — адам көңілінің жаралануының белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не үй ішінде біреудің кемшілігін мазақ қылып айтуға болмайтынын ескертеді. Мысалы, әріптесіңнің қателігін бәрінің алдында бетіне бассаң, ол ренжіп, арадағы сыйластық бұзылады. Сондықтан сын айтқанда жұмсақ, әдеппен, оңаша сөйлескен дұрыс.