Өтірікті шындай,
Шынды Құдай ұрғандай етіп айтады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өтірікті өте шебер, нанымды етіп айтатын адамды сипаттайды. Яғни, кейбіреу жалған сөзін рас сияқты құбылтып, тыңдаушыны сендіріп жібереді. Астарлы мағынасы — өтіріктің қанша әдемі айтылса да, түбі шындық болмайтыны, ал жалған сөзге ерген адам опық жейтіндігі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «шындай» сөзі өтірікті шындықтың деңгейіне көтеріп көрсеткендей әсер береді. Ал «Шынды Құдай ұрғандай» деген тіркес шын нәрсенің тым қор болған, жүдеулеп қалған кейпін бейнелейді. Бұл — сөздің қуатын, әсіресе айлакер адамның шын мен жалғанды араластырып жіберуін дәл суреттейтін образ.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда мұндай мақал жалған ақпарат, өсек, әдемі қияли уәде айтатын адамдарға қатысты жиі қолданылады. Мысалы, біреу әлеуметтік желіде өтірік хабар таратып, оны дәлелдеймін деп жалған «дәйек» келтірсе, халық: «Өтірікті шындай, шынды Құдай ұрғандай етіп айтады» деп баға береді. Бұл мақал адамды сөзге сенбес бұрын ойлануға, тексеруге шақырады.
Shyndy Qudaı urǵandaı etip aıtady.