Өспейтін бала өнбейтін дауды қуады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Өспейтін бала өнбейтін дауды қуады дегені — ақылы толыспаған, тәрбиесі жетілмеген адам пайдалы іске емес, бос жанжал мен пайдасыз сөзге әуес болады. Мұнда тура мағынада бала, яғни өсуі жетілмеген жас адам айтылса, астарлы мағынада мінезі балаң, ойы тайыз кісі меңзеледі. Ондай адам істің салдарын ойламай, даудың соңынан еріп, өзіне де, айналасына да кесірін тигізеді.
Образдар мен теңеулер
«Өспейтін бала» — жасына қарай ойы өспеген, тәжірибе жинамаған, парасаты кем адам. «Өнбейтін дау» — шешімі жоқ, берекесіз, тек уақыт пен күшті құртатын жанжал. Халық осы екі образ арқылы ақылсыздық пен бос әурешілікті әшкерелейді. Яғни, адам есейген сайын тек жасы емес, ойы мен жауапкершілігі де өсуі керек деген ұғым беріледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Әлеуметтік желіде біреудің жазғанына желікпе сөзбен жауап беріп, ұзақ дау шығаратын адамдарға дәл келеді. Мысалы, әріптесіңмен кішкентай түсініспеушілікті үлкейтіп, жұмысқа зиян келтіріп алсаң, сол — өнбейтін дауға ергеннің белгісі. Мұндайда сабыр сақтап, мәселені ақылмен шешкен дұрыс.