«Пұт болдым» деп мақтанба,
Одан да ауыр батпан бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға өз күшіне, дәрежесіне не байлығына мастанбауды ескертеді. Тура мағынасында пұт пен батпан — ауыр салмақ өлшемдері. Астарлы мағынада: «Мен өте үлкенмін, мендей жоқ» деп көкірек керме, себебі өзіңнен де ауыр, өзіңнен де мықты жағдайлар, сынақтар, адамдар бар деген ой айтылады. Яғни, адам өзін жоғары қоймай, кішіпейіл, сабырлы болуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пұт» — салмақты, зорлықты білдіретін өлшем, ал «батпан» — одан да ауыр жүк. Бұл образдар адамның өзін бір деңгейде зор санап, тоқмейілсуін әшкерелейді. Салмақтың ауыры арқылы өмірде бәсеке, еңбек, жауапкершілік, тағдыр сынағы одан да салмақты екенін меңзейді. Демек, сыртқы биіктікке емес, ішкі парасатқа мән беру керек.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды қызметте, оқуда, спортта немесе әлеуметтік желіде өз жетістігіне тым масаттанатын адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, бір студент алғашқы емтиханнан жақсы баға алып, басқаларды менсінбей кетсе, оған осы мақал еске салынады: әлі алда күрделірек сынақтар бар, сондықтан кішіпейіл болып, еңбекті тоқтатпау керек.
Odan da aýyr batpan bar.