Қулығына құрық бойламайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өте айлалы, қулығы мол адамды сипаттайды. Тура мағынасында оның қулығына тіпті құрық та жетпейді деген бейнелі ой бар. Астарлы мағынасы — ондай адамды бірден алдау, ұстау, сөзінен жаңылдыру қиын; ол әр істің алдын орап, тапқырлықпен шығып кетеді. Бірақ бұл жерде мақтау ғана емес, сақ бол деген ескерту де жатыр.
Образдар мен теңеулер
«Құрық» — жылқы ұстауға арналған ұзын құрал. Ал «құрық бойламау» деген тіркес бір нәрсенің тереңіне жету, түбін түсіну мүмкін еместігін аңғартады. Демек, адамның қулығы соншалық, оны ешкім оп-оңай меңгере алмайды. Бұл образ халықтың тұрмысынан алынған, сондықтан ойы да нақты, әсері де күшті.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал айлакер, сөзге шебер, өз пайдасын ойлап жүретін адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу келісімде үнемі шартты өзіне тиімді етіп өзгертіп, жауапкершіліктен сытылып кетсе, жұрт «қулығына құрық бойламайды» деп баға береді. Мұндайда мақал адамды тануда абай болуға шақырады.