Құрғақ талқан жегенді күлдірме,
Жайдақ нарға мінгенді желдірме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды мазақтамауға, біреудің халіне күліп қарамауға үйретеді. Тура мағынада, құрғақ талқан жеп отырған кісі де, жайдақ нарға мініп жүрген адам да тұрмысы жұпыны, жағдайы қарапайым жан ретінде көрінеді. Астарлы мағынасы — өзінен төмен, қиыншылық көріп жүрген адамды келемеждеу әдепсіздік екенін ескертеді. Халық мұнда кісінің сыртқы қалпына емес, көңілі мен қадір-қасиетіне қарауды насихаттайды.
Образдар мен теңеулер
"Құрғақ талқан" — таршылықтың, қарапайым тіршіліктің белгісі. "Жайдақ нар" — жүксіз, күйі төмен, жұпыны көлік бейнесі. Ал "күлдірме", "желдірме" сөздері біреуді шенеп, астамсуға жол бермеуді білдіреді. Яғни мақалдағы образдар кедейлік пен әлсіздік күйін көрсетіп қана қоймай, сол күйдегі адамға жанашыр болу керегін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не ортада әлсіздеу, қаражаты аз адамды мазақ қылғанда айтылады. Мысалы, біреу киімі қарапайым әріптесін сырттай келеке етсе, үлкен кісі: "Құрғақ талқан жегенді күлдірме" деп тоқтатады. Бұл — адамды түріне емес, мінезі мен еңбегіне қарап бағалау керек деген ескерту.
Jaıdaq narǵa mingendi jeldirme.