Қуантар болсаң асық,
Мұңайтар болсаң сабыр тұт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды екі жағдайда да байсалды болуға үндейді. Біреуді қуантарда асықпай, орнықты әрекет еткен дұрыс, өйткені қуаныш та жауапкершілікпен өлшенеді. Ал мұң басқанда сабыр сақтау керек, себебі қайғыны жеңудің ең дұрыс жолы — сабыр мен төзім. Мақалдың астарлы мағынасы: өмірде сезімге ерік бермей, әр істі ақылмен істеу, қиындыққа берілмеу, қуанышты да, мұңды да сабырмен қабылдау.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «асық» сөзі — шапшаңдықты, әрекеттің дер кезінде жасалуын білдіреді. «Сабыр тұт» тіркесі сабырды тірек, сүйеніш ретінде ұста деген мағына береді. Яғни қуаныш кезінде ұмтылыс, жігер қажет болса, қайғы кезінде ішкі беріктік керек. Қуаныш пен мұң — адамның көңіл күйін көрсететін екі қарама-қарсы хал, ал мақал сол екеуін де дұрыс басқаруды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді емтихан нәтижесін күткенде, жұмыста маңызды шешім алдында немесе жақын адамның қиын сәтінде қолдануға болады. Мысалы, бір адам қызметке орналасу жаңалығын естісе, қуаныштан асығып уәде бере салмай, алдымен ойланып сөйлегені дұрыс. Ал сәтсіздікке ұшыраса, күйзеліске түсіп кетпей, сабыр сақтап, келесі қадамды жоспарлағаны жөн.
Muńaıtar bolsań sabyr tut.