Қуды қу табады, шұқанақты су табады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қулығы бар адам өзіне лайық айлакерді жолықтырады, ал шұңқыр, ойыс жерге су жиналатыны сияқты, әр нәрсе өз тегін, өз орнын табады. Астарлы мағынасы — адам қандай мінез көрсетсе, сондай ортаға, сондай адамға тап болады. Айлакер кісі көбіне айлакермен, ал таза ниетті адам шыншыл жандармен араласады. Халық бұл сөз арқылы «не ексең, соны орасың» деген ойды аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қу» сөзі — айлакер, қулығына сенетін адамды білдіреді. «Шұқанақ» — жердің ойысы, шұңқырлау тұсы. «Су табады» дегені — су төменге құйылып, ойысқа жиналатынын меңзейді. Осы табиғи құбылыс адам мінезімен салыстырылып, қулық пен айланың өзіне ұқсас нәрсені тартатыны бейнелі түрде берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өз мәнін жойған жоқ. Мысалы, интернетте жалған ақпарат тарататын адам ақырында сондай өтірікке сенетіндермен не сондай тәсіл қолданатындармен жолығуы мүмкін. Немесе біреуді алдауға үйренген адам сенімі жоқ, екіжүзді ортаға түсіп, соның зардабын көреді. Сондықтан мақал адамды адал болуға, мінезін түзеуге үндейді.