Құдашамен құда ойнар,
Қошақанмен бөрі ойнар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — құда мен құдашаның, қошақан мен бөрінің бірге ойнауы мүмкін емес, яғни табиғаты бөлек, мүддесі бөлек нәрселердің жараса қоюы қиын. Астарлы мағынасы — мінезі, ниеті, ортасы сай келмейтін адамдардың араласуы оңай емес, тіпті сырттай жарасқандай көрінгенімен, іштей үйлеспейді. Халық бұл сөз арқылы әркімнің өз жолы, өз болмысы барын ескертіп отыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құдаша» — нәзіктік, сыпайылық, адамға жақын орта; ал «құда» — туыстық байланыс, ел ішіндегі сыйластықтың белгісі. «Қошақан» мен «бөрі» — мүлде қарама-қарсы екі әлем: бірі момын, екіншісі жыртқыш. Осы қарама-қарсылық арқылы мақал адамдардың да, топтардың да мінезі мен мақсаты қабыспаса, ортақ тіл табу қиын екенін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды мінезі мен көзқарасы жер мен көктей екі адамның бірге жұмыс істей алмайтынын айтқанда қолдануға болады. Мысалы, біреуі тәртіпті, сабырлы болса, екіншісі үнемі жанжал шығарып, ортақ ережеге бағынбаса, «Құдашамен құда ойнар, қошақанмен бөрі ойнар» деп айтады. Бұл — үйлесімсіз қарым-қатынастың ұзаққа бармайтынын білдіреді.
Qoshaqanmen bóri oınar.