Қудың аяғына су жұқпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қудың аяғы суға тимейді, сондықтан су жұқпайды деген ой. Астарлы мағынасы — айлакер, қу адам қиын жағдайдан оңай сытылып шығады, өзіне зиян келтірмей құтылып кетуге тырысады. Бірақ мақал тек айланы мадақтамайды, керісінше ондай адамның ісі таза емес, сенімсіз болатынын да ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құ» — сақ, айлакер адам бейнесі. «Аяғына су жұқпау» — ештеңеге батпай, жауапкершіліктен, қауіптен, шығыннан аман қалу деген ишара. Су — қиындық, кедергі, сынақтың белгісі. Яғни, қиындыққа кездессе де, өз пайдасын сақтап қалатын пысықтық осылай бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды өз басының қамын ғана ойлап, ортақ іске жауап бермей, бәрін басқаларға ысырып қоятын адамдарға қатысты айтады. Мысалы, жұмыста қателік шыққанда бір адам үнемі кінәні өзгеге артып, өзі жазадан құтылып кетсе, жұрт «Қудың аяғына су жұқпас» дейді. Бұл сөз адамның айласы көп болғанымен, ондай мінезге сын көзбен қарау керегін аңғартады.