Қулық та дерт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қулық та дерт» деген мақал адамның қулығы, айласы шектен шықса, ол мінез емес, зиянды әдетке айналатынын білдіреді. Тура мағынасында қулық — біреуді алдауға, өз пайдасын ғана көздеуге ұмтылу. Астарлы мағынасында бұл сөз адамның сенімін жоғалтатын, арақатынасты бұзатын, ақырында өзіне де кесірін тигізетін жаман қасиетті меңзейді. Демек, қулықтың шегі болмаса, ол емделмейтін дерт сияқты қоғамға да, адамға да зиян.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «дерт» сөзі қулықты аурумен салыстырады. Ауру адамды әлсіретсе, қулық та жанды аздырады, арды төмендетеді. Бұл жерде қулықтың жай ғана амал емес, ішкі мінездің бұзылуы екені көрсетілген. Халық даналығы қулықты сырттай пайда әкелетіндей көрінсе де, түбінде адамның беделін түсіретін кесел ретінде бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал өтірік айтып, біреуді алдап пайда табуға тырысатын адамға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыс орнында бір қызметкер еңбектен қашып, бәрін айламен шешуге әдеттенсе, әріптестері оны сенімсіз адам деп бағалайды. Уақыт өте ондай қулық оның өз мансабына да зиян келтіреді.