Қотыр қолда қола сақина.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қотыр, яғни терісі зақымданған не жаралы қолға қымбат қола сақина жараспайды, қолайсыз көрінеді. Астарлы мағынасы: бір нәрсенің сәні мен қадірі оны ұстайтын ортаға, адамның күйі мен жағдайына сай болғанда ғана көрінеді. Жарасымсыз нәрсе сырттай әдемі болса да, мәні ашылмайды. Сонымен бірге бұл сөз адамның сыртқы жылтырағына емес, орнымен қолданылған, лайық дүниеге мән беру керек екенін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қотыр қол» — кемшілік, жарамсыздық, қолайсыз жағдайдың бейнесі. Ал «қола сақина» — сән, әшекей, бағалы заттың символы. Екеуін қарсы қою арқылы халық бір заттың әсемдігі оның кімнің қолында, қандай жағдайда тұрғанына байланысты екенін жеткізеді. Бұл образ өмірдегі сәйкестік пен үйлесімнің маңызын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал орынды таңдау мен талғамға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыс жағдайына сай емес тым қымбат, көзге ұрып тұратын сәндік бұйым алсаң, ол адамның бейнесіне де, ортасына да үйлеспей қалуы мүмкін. Яғни кез келген нәрсені орын-орнымен, өз ретімен қолдану керек деген ойды білдіреді.