Жақсының тілі тәтті,
Жаманның жаны тәтті.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жақсы адамның сөзі жұмсақ, сыпайы, көңілге жағымды болады. Ол біреуді ренжітпей, ойлы да орынды сөйлейді. Ал жаман адам өз пайдасын ғана ойлап, басқаны елемей, өз жанын, өз қамын бәрінен жоғары қояды. Мақал тура мағынада тілдің тәттілігі мен жанның тәттілігін салыстырғандай көрінгенімен, астарында адам мінезі мен ниеті жатыр. Яғни жақсы кісі сөзбен де жылылық таратады, ал жаман кісі өз басының қамынан аспайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тәтті тіл» — жылы сөз, әдеп, ізет, ойдың көркем берілуі. «Тәтті жан» — өзімшілдік, қорқақтық, жанын аяу, қиындыққа бармау дегенді аңғартады. Халық жақсы мен жаманды осылай қарама-қарсы қойып, адамды сөзі мен ісіне қарап тануға үйреткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жұмыста әріптесіне қатты сөйлеген адам ұжымда сыйдан айырылады, ал сабырлы, сыпайы сөйлейтін жан тез құрметке ие болады. Демек, адамды көріктендіретін де, қадірін арттыратын да — сөзі мен мінезі.
Jamannyń jany tátti.