Жақсыға сұқтан, жаманнан сақтан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға кімнен үлгі алып, кімнен бой тарту керегін үйретеді. Тура мағынасында: жақсы адамға қарап қызығу, оның ісін, мінезін, еңбегін үйрену керек; ал жаман адамның қылығынан, сөзі мен әрекетінен сақтану қажет. Астарлы мағынасы — өмірде дұрыс бағыт таңдау, жақсы қасиетті бойға сіңіріп, теріс әдеттен аулақ болу. Яғни адам өз ортасын, үлгі тұтатын тұлғасын дұрыс таңдаса, өзі де өседі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сұқтан» сөзі тек қызғану емес, сүйсіну, қызығып үйрену мағынасын береді. «Жақсы» — өнегелі, адал, білімді, еңбекқор адам бейнесі. «Жаман» — өтірікші, өсекші, көрсеқызар, зиянды мінез иесі. «Сақтан» дегені қауіптен ғана емес, адамның мінез-құлқындағы теріс ықпалдан қорғану дегенді білдіреді. Бұл жерде жақсы мен жаман қарама-қарсы қойылып, өмірлік таңдау айқын көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желідегі, жұмыстағы, оқу орнындағы ортаға да қатысты. Мысалы, студент үздік, тәртіпті, ізденгіш досынан үлгі алып, уақытты дұрыс пайдалануды үйренеді, ал жалқау не теріс әдетке салынған адамдардан іргесін аулақ ұстайды. Осылайша мақал адамды саналы таңдауға шақырады.