Жақсы аз, жаман көп,
Бидай аз, сабан көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: егін орылғанда бидайдан гөрі сабан көп болады. Астарлы мағынасы: дүниеде жақсы, пайдалы, адал адам аздау, ал жаман, пайдасыз, сөзі көп адам жиірек кездеседі деген ой айтылады. Халық бұл сөз арқылы жақсының сирек болатынын, сондықтан оны бағалап, қадірлеу керегін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы бидай — адамның ең асылы, шын пайдасы бар, құнды қасиеттердің белгісі. Ал сабан — сыртқы көрінісі көп болғанымен, іші бос, салмағы аз нәрсенің символы. Бидай аз болуы — шынайы жақсылықтың сиректігін, сабан көп болуы — бос сөз, ұсақ мінез, пайдасыз қылықтың көптігін аңғартады. Қарапайым ауыл тіршілігінен алынған бұл теңеу өмірдің өз шындығын дәл береді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адам таңдауда, орта таңдауда жиі қолданылады. Мысалы, бір ұжымда шын жауапкершілікпен істейтін екі-үш адам ғана болып, қалғаны уәде беріп, іске келгенде әлсіздік танытса, осы мақал айтылады. Яғни, көптің бәрі бірдей жақсы емес, ал шын сапалы адам аз болса да, оның орны ерекше екенін білдіреді.
Bıdaı az, saban kóp.