Жаза баспас қадам жоқ,
Жаңылмайтын адам жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам баласының бәрі де қателесетінін айтады. Тура мағынада адам жүргенде сүрініп-жығылуы мүмкін, ал астарлы мағынада өмірде ойда жоқ жаңылыс, қате шешім, қателік болады. Мұнда ең басты ой — қателеспейтін жан жоқ, сондықтан біреуді қатесі үшін бірден кінәлап, түңілу дұрыс емес. Керісінше, қателікті түсініп, түзете білу маңызды.
Образдар мен теңеулер
«Жаза басу» сөзі — жолдан жаңылу, сүріну, қате қадам жасау дегенді білдіретін бейнелі тіркес. «Қадам» — адамның өмірдегі әр әрекеті, әр таңдауының символы. Ал «жаңылмайтын адам жоқ» деген жол адам табиғатының әлсіздігін, кемелсіздігін көрсетеді. Яғни бұл сөздер өмір жолын жүріп өту мен адам мінезіндегі қателікті салыстырып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, қарым-қатынаста қате жіберген адамға сабырмен қарау үшін қолданылады. Мысалы, қызметкер есепте қате жіберсе, басшы оны орынсыз жазаламай, қатені түзетіп, қайта үйретсе, бұл мақалдың мәні ашылады. Ол адамды түсінуге, кешірімге және тәжірибеден сабақ алуға шақырады.
Jańylmaıtyn adam joq.