Жақсыға қылған жақсылық
Өмірінде тозбайды.
Жаманға қылған жақсылық
Бір күнгідей болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жасаған ісі, әсіресе жақсылықтың кімге жасалғанына байланысты бағаланатынын айтады. Жақсы адамға істелген игілік ұзақ сақталып, қайырымы да, ізі де өшпейді. Ал жаман мінезді, қадір білмейтін адамға көрсетілген жақсылықтың өтеуі тез ұмытылып, оның қадірі бір күндей ғана болады. Яғни, жақсылық жасау – ізгі іс, бірақ ол әр адамның жүрегінде бірдей сақталмайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тозбайды» деген сөз жақсылықтың құнын ескірмейтін, мәңгілік қасиетке теңейді. Ал «бір күнгідей болмайды» тіркесі жаман адамға жасалған игіліктің баянсыз, өткінші екенін білдіреді. Мұнда жақсының жүрегі – берік, жаманның көңілі – тұрақсыз деген астар бар. Халық бұл арқылы адамның мінезі оның алған тәрбиесі мен алғыс сезіміне байланысты екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл сөздің мәні зор. Мысалы, сен адал досыңа қиын кезде көмектессең, ол көмегіңді ұмытпайды, араларың нығая түседі. Ал кейбір адам жақсылықты бағаламай, қайта талап қоя беруі мүмкін. Сондықтан мақал адамды жақсылықты дұрыс жерге жасауға, ал жақсылық жасағанда үміт пен мінезді ескеруге шақырады.
Ómirinde tozbaıdy.
Jamanǵa qylǵan jaqsylyq
Bir kúngideı bolmaıdy.