Жақсыға жармас, жаманмен арбас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жақсы адамға жақында, одан үйрен, өнеге ал деген ой бар. Ал жаман мінезді кісімен босқа сөз таластырып, керісіп, әуре болма деген ескерту айтылады. Мұндағы «жармас» — жақсыға жабысып, соған ілес, ал «арбас» — жаманмен айтысып, айлаға салып уақыт өткіз деген тура емес, астарлы мағынада қолданылған. Мақал адамды орта таңдауға, мінезі таза, сөзі түзу адамдармен араласуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Жақсы» сөзі — парасатты, адал, тәрбиелі адамды білдіреді. «Жаман» — мінезі бұзық, пайдасы жоқ, сөзіне сенуге болмайтын жанның бейнесі. «Жармасу» — біреуге берік ілесу, жақсылықтан үлгі алу, ал «арбасу» — кереғарлыққа кіріп кету, орынсыз тартысқа түсу. Яғни мақал жақсы мен жаманның айырмасын өте ықшам, бірақ әсерлі образбен көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, оқу орнында немесе жұмыста сабырлы, еңбекқор, адал адаммен аралассаң, өзің де өсесің; ал үнемі өсек айтып, дау іздейтін адамға қосылсаң, уақытың босқа кетеді. Сондықтан адам өз ортасын дұрыс таңдап, пайдалы байланысқа ұмтылуы керек.