Жаманға олжа түссе,
Бөлісе алмай қор болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жаман, яғни пейілі тар, адамгершілігі төмен адамға күтпеген табыс не олжа түссе, оны дұрыс пайдалана алмайды. Олжаны бөлісуді білмеген, тойымсыз, іштар адам ақыры ұятқа қалады, жұрт алдында қадірсіз болады. Мақалдың тура мағынасы — табысқа ие болған адам оны тарата алмай, шатасып қалады. Астарлы мағынасы — байлықтың өзі адамды жақсы етпейді; мінезі жаман кісінің қолындағы дүние береке әкелмей, керісінше масқараға айналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы олжа — кенет келген байлық, мүмкіндік, табыс. Ал бөлісе алмау — сараңдық, өзімшілдік, әділетсіздік белгісі. Қор болады дегені тек кедейлену емес, ел алдында абыройдан айырылу, сыйсыз қалу дегенді білдіреді. Мақал адамды пейіл кеңдігіне, әділдікке шақырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бүгін де қолдануға болады. Мысалы, бір адам лотерея ұтып алып, ақшаны достарынан жасырып, орынсыз шашып, кейін қарызға батып қалса, «Жаманға олжа түссе, бөлісе алмай қор болады» деп айту орынды. Яғни табысқа жету ғана емес, оны дұрыс бөлу мен ақылмен жұмсау да маңызды.
Bólise almaı qor bolady.