Есепте бар да, санда жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір нәрсенің қағаз жүзінде, сөз жүзінде бар болып көрініп, іс жүзінде жоқ екенін білдіреді. Тура мағынасында бір есепке кіріп тұрғанмен, нақты саннан табылмайтын зат туралы айтылады. Астарлы мағынасы — сырт көзге түгел, дұрыс сияқты көрінгенімен, шын мәнінде жетпей тұрған, жоғалған не орындалмаған нәрсені сынау. Мұнда жалған көрініс пен шынайы жағдайдың айырмасы көрсетіледі.
Образдар мен теңеулер
«Есеп» — тексеру, тізім, қағаздағы белгі, яғни ресми жазба. «Сан» — нақты мөлшер, шын бар болмыс. Мақал осы екі ұғымды қарсы қояды: бір жағында қағаздағы дерек, екінші жағында көзбен көрінетін шындық. Осы арқылы халық «жазылғанның бәрі рас емес, есеп пен шындық бірдей бола бермейді» деген ойды жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл сөзді құжатта бар, бірақ іс жүзінде орындалмаған жағдайларға қолдануға болады. Мысалы, бір мекемеде қызметкердің аты жалақы тізімінде тұрғанымен, ол адам жұмыста мүлде жоқ болса, «есепте бар да, санда жоқ» деуге болады. Яғни қағаздағы мәлімет пен нақты өмірдің сәйкес келмейтінін білдіреді.