Ескі байдан жұрт қалмас,
Жаңа байдан шөп қалмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал байлықтың өзі емес, оны ұстай білу мен жұмсай білудің маңызды екенін меңзейді. Тура мағынасында: бұрыннан бай болып келген адамнан ел-жұрт белгілі бір ырзық, көмек, пайда көріп отырады; ал жаңа байыған адам сараң, есепшіл болса, одан жұртқа түк те тимейді. Астарлы мағынасы — тәжірибелі, елге сіңген адамның жомарттығы мен кеңдігі болады, ал кенет байлыққа жеткен кісі оны дұрыс игермесе, пайдасы аз болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ескі бай» — байлықты бұрыннан көріп, мал-мүлкін орнымен жұмсайтын, елмен арасы бар адам. «Жаңа бай» — байлыққа енді жеткен, байлығын әлі мінезіне сіңіре қоймаған жан. «Жұрт қалмас», «шөп қалмас» деген тіркестер халықтың байдың малынан көретін үлесін бейнелейді: бірі — берекелі дастарқан, жәрдем, сый; екіншісі — тар көңіл, қырсық мінез, ештеңе бермейтін сараңдық.
Қазіргі өмірде
Бүгін де бұл мақал біреудің мол табысқа кенеліп алып, кішіпейілділікті ұмытпауын еске салады. Мысалы, бизнесі жаңа жүріп кеткен адам қызметкерлеріне ақы төлеп қана қоймай, елге де пайдасын тигізсе, оны жұрт құрметтейді; ал тек өзін ойласа, айналасына жұғымсыз көрінеді.
Jańa baıdan shóp qalmas.