Жабыны жалды екен деп
сатып алма,
Жаманды малды екен деп
жақын қылма.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды сыртқы көрінісіне, дәулетіне немесе мал-мүлкіне қарап бағаламау керек екенін айтады. Біреудің аты жүйрік, жабыны жалды, яғни көргенге сәнді болса да, ол міндетті түрде жақсы адам бола бермейді. Сол сияқты, жаман мінезді кісіні малы бар екен деп жақын тартуға болмайды. Астарлы мағынасы — адамға баға бергенде оның пиғылы, сөзі, ісі, адалдығы маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жабыны жалды» деген тіркес сырттай жылтыр, көркем көрінетін нәрсені меңзейді. Ал «жаманды малды» деуі — байлық адамның ішкі сапасын дәлелдемейтінін көрсетеді. Жылқының жалы — көзге бірден түсетін белгі, сондықтан ол алдамшы сәннің символы ретінде алынған. Мал — дәулет, байлық, бірақ ол мінездің жақсы-жамандығын айқындамайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды адамды сыртқы киіміне, көлігіне, ақшасына қарап таңдай салмау керегін ескерту үшін қолданамыз. Мысалы, жұмыста бір қызметкердің сөзі сыпайы, киімі сәнді болғанымен, ол жауапкершіліксіз не адал емес болуы мүмкін. Сондықтан әріптес таңдағанда немесе дос таңдағанда оның мінезі мен сенімділігіне қараған дұрыс.
satyp alma,
Jamandy maldy eken dep
jaqyn qylma.