Жаманға мал бітсе,
Жақынын танымас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жаны нашар, пейілі тар адамға мал-мүлік, байлық бітсе, ол өзіне жақын адамдарды да елемей қалады. Астарлы мағынасы: дәулет кей адамның мінезін ашып, оның шын болмысын көрсетеді. Байлық адамды түзетпесе, керісінше менмендікке, тәкаппарлыққа, кеудемсоқтыққа апаруы мүмкін. Сондықтан адамды малымен емес, мінезімен, адамгершілігімен бағалау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — тек төрт түлік қана емес, жалпы дүние-мүлік, байлық, мансап деген ұғым. «Жақынын танымас» дегені — байыған соң туысқа, досқа, елге салқын тарту, бұрынғы ілтипатты ұмытуды білдіреді. Яғни мақал байлықтың өзі жаман емес, бірақ оны көтере алмаған адамның ішкі әлсіздігін әшкерелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды мансапқа, ақшаға немесе бір жетістікке жеткен соң қарапайымдылығын жоғалтқан адамға қатысты айтады. Мысалы, бұрын бірге жүрген достарын ұмытып, тек пайдасы бар адамдармен ғана араласатын кісіні көргенде осы мақал еске түседі. Ол адамға байлықтан бұрын кішіпейілділік керек екенін ұқтырады.
Jaqynyn tanymas.