Жаманнан жарты аяқ ас қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жаман адамнан не пайда, не береке шықпайды деген ой айтылады. Тура мағынада: жаман, сараң не пейілі тар кісі қонаққа да, ортақ іске де толық дастарқан жая алмай, аз ғана ас қалдырады. Астарлы мағынада: мінезі нашар, ниеті түзу емес адамның айналасына шапағаты аз, қолдауы мардымсыз, істің берекесін кетіреді. Халық бұл мақалмен адамды сыртқы сөзіне емес, ісіне қарап бағалауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Жарты аяқ ас» — өте аз, мардымсыз үлесті білдіретін образ. «Ас» мұнда тек тамақ емес, береке, сый, ықылас белгісі. Яғни адамның ішкі кеңдігі дастарқанның молдығымен өлшенеді. Жарты аяқ ас қалған үйде молшылық та, көңіл де толық емес деген ишара бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал сараң, пайдасыз, ортақ жауапкершіліктен қашатын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, ортақ жобаға қатысқан бір адам еш көмектеспей, тек өз мүддесін ойласа, «Жаманнан жарты аяқ ас қалады» деп оның ісінің жұтаң екенін білдіруге болады.