Өгіз қарын майыңды өлгенде бастаймысың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды тірі кезінде, қолындағы мүмкіндікті дер кезінде пайдаланып, қажет істі уақытында жасауға шақырады. Тура мағынада, майды өлгеннен кейін бастау кеш екенін меңзейді. Астарлы мағынасы — тіршіліктегі маңызды әрекетті кейінге қалдырмау, еріншектікке салынбау, істің мезгілін өткізіп алмау. Қазақ ұғымында уақытында жасалған іс — берекелі, ал кешіккен іс — пайдасыз.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өгіз қарын май» — мол, қымбат, қадірлі нәрсенің бейнесі. Ал «өлгенде бастаймысың» деген сұрақ реніш, өкпе, ескерту мәнінде айтылған. Мұнда өмірдің өз уақыты, әр істің өз мезгілі бар екені астарланып тұр. Образ арқылы халық адамды салғырттықтан сақтандырады, «қолдағыны қадірле, істі кейінге қалдырма» деген ойды өткір жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, студент емтиханға бір күн қалғанда ғана дайындала бастаса, кейін қиналады. Сол сияқты, адам денсаулығына да, жұмысына да, отбасылық мәселелерге де алдын ала көңіл бөлгені дұрыс. Яғни уақытында әрекет ету — табысқа жеткізетін ең маңызды әдеттердің бірі.