Өз елінде сызу сызбаған,
Кісі елінде нақыш салыпты.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өз жерінде, өз елінде ештеңе өндіре алмай, қабілетін көрсете алмаған адамның бөгде ортада бірден көзге түсуін мысқылдайды. Тура мағынасы — «сызу сызбаған» яғни өз елінде қолынан іс келмегендей көрінген кісі, жат жерде «нақыш салыпты» деп, бірден шеберсіп кеткені айтылады. Астарлы мағынасы — адам кейде өз ортасында бағаланбайды, бірақ сыртта өзін өзгеше көрсетуге тырысады; кейде бұл — даңғойлық, кейде — өз елінде қадірі жетпеуінің белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сызу сызбау» — істің ізін де қалдырмау, пайдасыздық не қабілеттің көрінбеуі деген ишара. Ал «нақыш салу» — өрнек түсіру, әдемілеу, шеберлік таныту. Екі бейне бір-біріне қарсы қойылып, адамның мінезі мен шынайы бағасын ашып тұр. Яғни, өз жұртында үнсіз жүрген адам жат жерде ерекше болып көрінсе, оның шындығына күмән туады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде мұндай сөзді жұмыс, оқу немесе әлеуметтік ортада қолдануға болады. Мысалы, бір адам өз ұжымында жауапкершілік алмай, бірақ басқа компанияға барған соң өзін аса білгір етіп көрсетсе, осы мақал орынды айтылады. Бұл сөз адамды бос мақтаннан сақтандырып, шынайы қабілетті өз орныңда дәлелдеуге шақырады.
Kisi elinde naqysh salypty.