Өзім білем деген өрге баспас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Өзім білем деген өрге баспас» деген мақал адамның өзін тым жоғары қойып, өзгенің ақылын тыңдамайтын мінезін сынайды. Мұндай адам көп нәрсені білемін деп ойлағанымен, үйренуге, түзелуге, кеңес қабылдауға құлықсыз болады. Астарлы мағынасы — кісінің кеудемсоқтығы мен тәкаппарлығы оның дамуына кедергі жасайды. Ілгері басу үшін адамға білім, тәжірибе, сабыр және ақылдасу керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өрге басу» — өмірде алға шығу, биіктеу, табысқа жету деген бейнелі ұғым. «Өзім білем» сөзі — менмендік пен қырсықтықтың белгісі. Халық өрді қиын жолға теңеп, оған шығу үшін күш пен бағдар керек екенін аңғартады. Сондықтан бұл тіркес адамның жалғыз өзіне сеніп, басқаны қажетсінбеуі жолды ауырлатып, мақсатқа жеткізбейтінін білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жұмыста жас маман тәжірибелі әріптестердің кеңесін тыңдамай, бәрін өзі дұрыс деп істей берсе, қателік көбейеді, нәтиже де төмендейді. Ал ақыл тыңдап, үйренуге ашық адам тез өседі, беделі де артады.