Көзіне мақтама, сыртынан даттама.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның бағасын асыра мадақтауға да, сыртынан жамандауға да болмайтынын ескертеді. Яғни, біреуді бетіне қарап шектен тыс мақтау да, ол жоқта сыртынан даттау да — әділдікке жат қылық. Адамды шынайы танып, ісіне қарап бағалау керек. Мақалдың астарында екіжүзділікке, орынсыз мақтан мен ғайбат сөзге қарсы ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көзіне мақтама» тіркесі — адамның бетіне қарап жалған көтермелеу, жағымпаздану дегенді білдіреді. Ал «сыртынан даттама» — ол жоқта жамандау, өсек айту, ғайбатқа бару. Бұл екі әрекет те адам мінезінің әлсіздігін көрсетеді. Халық осылайша сөздің салмағын, ниеттің тазалығын алға шығарады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе жұмыс орнында, достықта, әлеуметтік желіде маңызды. Біреудің алдында артық мақтап, артынан мін тағу сенімді бұзады. Мысалы, қызметтес адамды бетке жылы сөйлеп, кейін басқаға жамандау ұжым ішіндегі татулықты әлсіретеді. Сондықтан адам туралы пікір айтқанда әділ, тура және шын болу керек.