Көкірек ауру күнде өлер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі мұң-шерін, ренішін, уайымын сыртқа шығармай, көңілінде сақтап жүруі денсаулыққа да, жан дүниеге де ауыр тиетінін білдіреді. Тура мағынасында «көкірек ауру» — демігу, кеуденің сырқырауы сияқты дерт. Астарлы мағынасында ол — жүректе жиналған қайғы, өкпе, күйзеліс, ішкі қыжыл. Халық мұнда жан жарасы уақыт өте жазылмай, қайта адамды әлсірететінін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Көкірек» сөзі тек дене мүшесін емес, адамның ішкі әлемін де меңзейді. «Ауру» — тек тән дерті емес, көңілдің ауыр жүгі. Ал «күнде өлер» тіркесі мұндай хәлдің созылмалы, тынымсыз азап екенін көрсетеді. Яғни, сырт көзге байқалмаса да, іште жиналған дерт адамды күн сайын қажытады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе күйзеліс, стресс, ішкі қысым туралы айтқанда орынды. Мысалы, адам жұмысындағы қиындықты, отбасылық ренішті ішіне жинай берсе, ұйқысы бұзылып, жүйкесі тозуы мүмкін. Сондықтан дер кезінде сөйлесу, сырласу, көмек сұрау маңызды.