Адам туралы — 14-бет 4641
Сұрыптау:
Арық атанды жүк қартайтады,
Семіз қойды май қартайтады,
Күйгелек адамды ой қартайтады.
Семіз қойды май қартайтады,
Күйгелек адамды ой қартайтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен малдың күйін салыстыра отырып, әр нәрсенің өзіне лайық жүктемесі болатынын…
Арық атқа қамшы жау,
Жыртық үйге тамшы жау.
Жыртық үйге тамшы жау.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: арық атқа қамшы тисе, оның халі одан сайын нашарлайды; жыртық үйге тамшы…
Арық аттың бабын тапсаң - тұлпар,
Күйкентайдың күйін тапсаң - сұңқар.
Күйкентайдың күйін тапсаң - сұңқар.
Негізгі мағынасы Арық, жүдеу көрінген аттың бабын тауып, дұрыс баптасаң, ол бәйгеде озатын тұлпарға айналады…
Арық атты түсте бақ,
Қарғып тұрса қанатың.
Қарғып тұрса қанатың.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: арық атты түсте де бағып, күтіміне қара; ол оңалып, қарғып тұрса, саған қанат…
Арық деген жаман тай,
Жазға шығып ат болар.
Жамандығы сезілсе,
Жақын кісі жат болар.
Жазға шығып ат болар.
Жамандығы сезілсе,
Жақын кісі жат болар.
Негізгі мағынасы Көктемде арық, сүйкімсіз көрінген тай жаздың шөбін жеп, семіріп, өсіп, күзге қарай мінуге жарайтын…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Арық көңіл - жарық.
Негізгі мағынасы Адамның көңілі кең, ниеті таза, пейілі ақ болса, оның ішкі әлемі нұрланып тұрады деген ой айтылады…
Арық қазған су ішер,
Араздасқан у ішер.
Араздасқан у ішер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: арық қазған адам суға қол жеткізеді, ал араздасқан, татулығы бұзылған адам…
Арыққа мінгенше, аяғыңа мін.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арыққа мінуге болмайтыны, яғни орынсыз, қисынсыз іске бармау керегі…
Арық малды асырасаң,
Аузы-мұрныңды май етеді;
Жаман адамды асырасаң,
Аузы-мұрныңды қан етеді.
Аузы-мұрныңды май етеді;
Жаман адамды асырасаң,
Аузы-мұрныңды қан етеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: арық малға күтім жасап, жем-шөбін берсең, ол семіріп, пайдаға жарайды; ал…
Арық малдың жілігі татымайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арық, күтімі нашар малдың жілігі де мардымды болмайды, етке де, асқа да…
Арық пен семіздің бауыры бірдей,
Жақсы мен жаманның жаны бірдей.
Жақсы мен жаманның жаны бірдей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы көрінісі бөлек болса да, барлық адамның жаны мен табиғаты бірдей екенін меңзейді…
Арық сөйлеп, семіз шық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сөзді аз, бірақ ойлы айту керек екенін меңзейді. Тура мағынасында «арық сөйлеп»…
Арықтың сорпасында дәм болмайды,
Ақымақтың сөзінде мән болмайды.
Ақымақтың сөзінде мән болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арықтың сорпасы нәрсіз, дәмсіз болады. Астарлы мағынасы — ақылы кем, ойы…
Арымақ, семірмек - көңілден.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі күйі, көңілдің әсері денсаулық пен сыртқы түрге де ықпал ететінін білдіреді…
Арымақ, семірмек ойдан.
Ойсыздың бәрі өркөкірек.
Ойсыздың бәрі өркөкірек.
Негізгі мағынасы Адамның арықтап, семіруі тек дене күйіне ғана емес, ең алдымен ой-санасына байланысты деген терең…
Арын сатып ер болмас,
Ажарын сатып сері оңбас.
Ажарын сатып сері оңбас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өз қадірін, намысын, арын жоғалтып, арзан пайдаға сатса, шын мәніндегі ер де, сері де…
Арыстан асқынса, айға шабар,
Ақымақ асқынса, анасын сабар.
Ақымақ асқынса, анасын сабар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезіндегі екі түрлі шектен шығуды салыстырады. Арыстан — айбатты, күшті, қайратты…
Арыстандай әлің болса,
Түлкідей айлаң болсын.
Түлкідей айлаң болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға күш-қуат қана емес, ақыл мен айланы да қатар ұстау керек екенін меңзейді. Тура…
Арыстан қартайса, тышқанның інін аңдыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстандай айбатты аң қартайғанда бұрынғы күшінен айырылып, ұсақ нәрсеге…
Арыстанның ойынынан түлкінің мойыны үзіледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстандай айбарлы, күшті жануардың ойынының өзі әлсіз аңға қауіп…
Ары таза нар жүгін көтереді.
Негізгі мағынасы Ары таза, ниеті адал адам ауыр істен де қашпайды, жауапкершілікті мойнына алып, елге пайдасын…
Аса жаман болмасаң,
Аса жарлы болмассың.
Аса жарлы болмассың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам тым жаман, тым теріс, ешбір іске жарамсыз болып кетпесе, өмірде мүлде…
Асай біл аш кезіңде,
Сүйе біл жас кезіңде.
Сүйе біл жас кезіңде.
Негізгі мағынасы Аш кезіңде тамақты жей біл, жас кезіңде сүйе біл. Мақал әр нәрсенің өз уақыты болатынын айтады: ас…
Асарын асап, жасарын жасаған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмірдегі өз еншісін алып, міндетін атқарып, жасайтын ісін толық орындап болғанын…
Асау арудың арыны басылғанмен
Ұрыншақ ұрғашының ұры желігі басылмайды.
Ұрыншақ ұрғашының ұры желігі басылмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйел мінезіндегі екі түрлі қалыпты салыстырады. Тура мағынасында, асау, жуас емес арудың…
Асау атты таға тоқтатады.
Негізгі мағынасы Асау атты да таға тоқтатады деген сөздің тура мағынасы — жуас емес, шапшаң да мінезді жылқыға тағылған…
Асауға - тұсау.
Негізгі мағынасы «Асауға тұсау» деген мақал бетімен кеткен, жуасуға көнбейтін, тәртіпке бағынғысы келмейтін адамға…
Ас ішсең, аяғыңды жина.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ас ішкен кезде аяқ-қолыңды жинап, әдеп сақтап отыру. Астарлы мағынасы…
Асқақтасаң, асқаққа асыларсың,
Бәсең болсаң, бәйгеге қосыларсың.
Бәсең болсаң, бәйгеге қосыларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға мінезін де, орнын да біліп жүруді ескертеді. Тура мағынада: тым асқақтап, кеуде…
Асқанға аспан да аласа.
Негізгі мағынасы «Асқанға аспан да аласа» деген мақал адам шектен шықса, өзінен биік нәрсені де менсінбей, бәрін оңай…
Асқаныма риза болмасаң да,
Сасқаныма риза бол.
Сасқаныма риза бол.
Негізгі мағынасы Үй иесі қонағына айтады: қазан асқаныма, пісірген асыма көңілің толмаса да, сасқаныма, яғни сені…
Асқар тау алыстан көрінер.
Негізгі мағынасы Биік, асқақ тау жақын келгенде емес, алыстан айқын көрінеді: оның тұтас бейнесі, биіктігі қашықтықтан…
Асқа талау түссе,
Иттің құдайы береді.
Иттің құдайы береді.
Негізгі мағынасы Ас-тойда тәртіп бұзылып, жұрт тамақты таласып, жұлмалай бастаса, сол абыр-сабырда иттер де өз үлесін…
Аспаздың қарны асқанына тояды.
Негізгі мағынасы Ас пісіретін адам қазан басында тұрып, дәмін татып, буын жұтып, тамақ дайын болғанша-ақ тойып қалады…
Аспанға ұшсаң, аяғыңнан тартамын
Жерге кірсең, шашыңнан тартамын.
Жерге кірсең, шашыңнан тартамын.
Негізгі мағынасы Сөйлеуші қарсыласына: көкке ұшып кетсең, аяғыңнан тартып түсіремін, жерге кіріп кетсең, шашыңнан…
Аспандағы Айдан не пайда,
Жылынуға қолың жетпесе.
Жылынуға қолың жетпесе.
Негізгі мағынасы Аспанда тұрған айдан не пайда, оған қолың жетіп жылына алмасаң дейді мақал. Ай сұлу, жарық, бірақ ол…
Аспандағы құсты ұятқа қалдырған - жердегі жем.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аспанда еркін ұшқан құстың жердегі жемге қызығып, соған түсуі мүмкін…
Аспандағы сұңқардан қолдағы тұрымтай артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аспанда қалықтап жүрген сұңқар өте әдемі, күшті құс болғанымен, қолдағы…
Аспандағы тырнаны ұстаймын деп
Қолыңдағы шымшығыңнан айырылма.
Қолыңдағы шымшығыңнан айырылма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз қиялға берілмей, қолдағы бардың қадірін білуге шақырады. Тура мағынасында…
Ас тасыса, қатығы төгілер,
Ашу тасыса, ақыл төгілер.
Ашу тасыса, ақыл төгілер.
Негізгі мағынасы Қазандағы ас тасыса, оның қатығы, яғни ең нәрлі бөлігі төгіледі; ашу тасыса, ақыл төгіледі дейді. Адам…