Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
322
Орташа
Сұрыптау:
Етігің тар болса,
Бұл дүниенің кеңдігінен не пайда?
Бұл дүниенің кеңдігінен не пайда?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал таршылық пен қолайсыздықты бастан кешкен адамға кең дүниенің де қызығы жоқ екенін білдір...
Қарға қарғаның көзін шұқымайды.
**Негізгі мағынасы** Қарға қарғаның көзін шұқымайды деген мақалдың тура мағынасы — бір тектес құстар бір-біріне әдейі зи...
Дос тұтқанды қадірле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға дос болған кісіні бағалап, сыйлап, қадірін білу керек екенін айтады. Тура мағынасы...
«Бояушы, бояушы» дегенге сақалын бояйды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сыртқы жұрттың сөзіне соқыр еріп, орынсыз еліктей берудің зиянын айтады. Біреу «бо...
Амандықта қадір жоқ,
Алдырған соң білерсің.
Денсаулықта қадір жоқ,
Ауырған соң білерсің.
Жақсылықта қадір жоқ,
Айырылып қалғанда білерсің.
Алдырған соң білерсің.
Денсаулықта қадір жоқ,
Ауырған соң білерсің.
Жақсылықта қадір жоқ,
Айырылып қалғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қолындағы бар игіліктің қадірін көбіне жоғалтқанда ғана түсінетінін айтады. Аманд...
Қой аузынан шөп алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өте жуас, момын, ешкімге зияны жоқ, тыныш мінезді адамды сипаттайды. Тура мағынасында қой...
Көп тыңда, аз сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сөзді орынсыз көбейтпей, алдымен тыңдай білуді үйретеді. Тура мағынасы — көп есті...
Есіктен кіріп «төр менікі» деме,
Ылдидан келіп «өр менікі» деме.
Ылдидан келіп «өр менікі» деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға орынсыз менмендік танытпауды ескертеді. Бір нәрсеге жетпей жатып, не оған толық ла...
Тоғыз жолдың торабы сайрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тоғыз жолдың түйіскен жері, яғни көп жол тоғысқан орын. Астарлы мағына...
Ақыл азбайды, білім тозбайды.
**Негізгі мағынасы** Ақыл мен білім — адамға мәңгі серік болатын қымбат қазына. Ақыл уақыт өткен сайын ескірмейді, керіс...
Сөз қуған пәлеге жолығады,
Шаруа қуған олжаға жолығады.
Шаруа қуған олжаға жолығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге көп әуестеніп, бос дауға, орынсыз сөйлеуге салынып жүрген адам ақырында қиындыққа,...
Бірде бие, бірде түйе.
**Негізгі мағынасы** «Бірде бие, бірде түйе» деген мақал адам не істің тұрақсыз, құбылмалы күйін білдіреді. Тура мағына...
Көргенсіз дегенге қорланба,
Тексіз дегенге қорлан.
Тексіз дегенге қорлан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сыртқы кемсіту сөзден гөрі, шын мәнінде тегіне, тәрбиесіне, мінезіне дақ түскенде...
Ауылдастың ауызы сасық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы ауылдас адамның кемшілігін, тұрмыстық ұсақ мінін айтып тұрғандай көрінед...
Жыртық тесікке күледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жыртық адамның киіміндегі тесікті көріп күлу. Ал астарлы мағынасы — өз...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.