Адам туралы — 13-бет 4641
Сұрыптау:
Арғымақ аттың құйрығы
әрі жібек, әрі қыл.
Ер жігіттің белгісі
әрі мырза, әрі құл.
әрі жібек, әрі қыл.
Ер жігіттің белгісі
әрі мырза, әрі құл.
Негізгі мағынасы Арғымақтың құйрығы бір мезгілде жібектей жұмсақ әрі жылтыр, қылдай қатты әрі берік. Мақал жігіттің…
Арғымаққа оқ тисе,
Мәстектей туламас.
Мәстектей туламас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: арғымаққа оқ тисе де, ол мәстек сияқты қатты тулап, босқа булығып…
Арғымақ мінген байлардың
Тайға мұқтаж күні бар.
Май шайнаған билердің
Нанға мұқтаж күні бар.
Елден безген залымның
Елге мұқтаж күні бар.
Тайға мұқтаж күні бар.
Май шайнаған билердің
Нанға мұқтаж күні бар.
Елден безген залымның
Елге мұқтаж күні бар.
Негізгі мағынасы Шалқып тұрған адамның да бір күні ең қарапайым нәрсеге зәру болатыны үш мысалмен көрсетіледі: арғымақ…
Арғымақтың тұяғы,
Тасты басса, кетілер,
Сазды басса, жетілер.
Тасты басса, кетілер,
Сазды басса, жетілер.
Негізгі мағынасы Мақал ортаның, жағдайдың ең мықты деген нәрсеге де әсер ететінін айтады. Арғымақ — ең текті, жүйрік…
Ар жазасы бар жазадан ауыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ең ауыр қасіреті – сыртқы жаза емес, ішкі ардың азабы екенін білдіреді. Яғни адам…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Арзан менен қымбаттың,
Базар берер нарқы бар.
Жақсы менен жаманның,
Адам берер парқы бар.
Базар берер нарқы бар.
Жақсы менен жаманның,
Адам берер парқы бар.
Негізгі мағынасы Заттың арзан не қымбат екенін базар белгілейді: оны сатушы мен алушы, сұраныс пен ұсыныс анықтайды. Ал…
Арзанның сорпасы татымас.
Негізгі мағынасы Арзанға алынған еттің сорпасы дәмсіз болады: арзан мал не арық, не кәрі, етінен майлы, қою сорпа…
Арзан сатқан жолдасынан көреді.
Негізгі мағынасы Затын арзанға сатып жіберген кісі кінәні жолдасынан көреді: «сен асықтырдың», «сен ақыл бермедің» деп…
Арзымасқа ақылыңды тауыспа.
Негізгі мағынасы Арзымасқа ақылыңды тауыспа: тұрмайтын нәрсеге не тұрмайтын адамға ойыңды, күшіңді түгел жұмсама…
Арқа еті арша, борбай еті борша.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның көп қиналғанын, ауыр еңбек пен жоқшылықты бастан кешкенін білдіреді. Тура…
Арқан үзіледі, борыш үзілмейді.
Негізгі мағынасы Арқан қанша мықты болса да, тозады, үзіледі, ал борыш үзілмейді: уақыт өткенмен, ол адам мойнынан…
Ар қиналмай, жан қиналмайды.
Негізгі мағынасы Ар қиналмай, жан қиналмайды деген мақал адамның ішкі ары таза, ұяты ояу болса, ол міндетті түрде…
Арлану - ақылдың ісі.
Негізгі мағынасы Арлану — адамның өз ісіне, сөзіне, мінезіне сын көзбен қарап, ар-ұятты жоғары қоюы. Бұл мақал тура…
Арлы арына қараса,
Арсыз «жеңдім» дейді.
Арсыз «жеңдім» дейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бойындағы ар мен ұяттың қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Арлы адам бір істі…
Арманмен алысқан - тарлан.
Негізгі мағынасы Арманына жету үшін қиындықпен алысқан адам тарландай шыңдалған, мықты болады. Арманды тек ойда ұстау…
Армансыз адам - қанатсыз құс.
Негізгі мағынасы Армансыз адам қанаты жоқ құс сияқты: ұшуға жаралса да, жерден көтеріле алмайды. Құстың табиғаты…
Арманы жоқтың пәрмені жоқ.
Негізгі мағынасы Арманы жоқ адамның қайраты да, ісінің күші де жоқ. Алдына мақсат қоймаған адам ештеңеге құлшынбайды…
Арнасыз жерден су ақпайды.
Негізгі мағынасы Арнасыз жерден су ақпайды деген мақалдың тура мағынасы — су өз бетімен жайылып кетпей, арнайы жасалған…
Арпа берсең, атқа бер,
Күтірлетіп шайнасын;
Қызды берсең, жасқа бер,
Құшақтасып ойнасын.
Күтірлетіп шайнасын;
Қызды берсең, жасқа бер,
Құшақтасып ойнасын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі нәрсенің де өз орнымен, өзіне лайық адамға берілуін меңзейді. Арпа атқа берілсе, ол…
Арпа ішінде бір бидай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арпаның арасынан жалғыз бидайдың көрінуі. Астарлы мағынасы — көптің…
Арпасыз дорбаны ат иіскемейді.
Негізгі мағынасы Арпа — аттың жемі, ал дорба — сол жем салынатын орын. «Арпасыз дорбаны ат иіскемейді» дегені тура…
Ар сатып ырыс жинама.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға ар-намысын, ұятын, адамдық қадірін дүние мен пайдаға айырбастамауды ескертеді. Тура…
Арсыз - адамның қоры.
Негізгі мағынасы Арсыз адам — адамдардың ең төмені, ең қадірсізі. Ар — ұят, намыс, ішкі ождан; адамды жамандықтан…
Арсыз бен санасыз күлкішіл.
Негізгі мағынасы Арсыз бен санасыз адам көбіне орынсыз күліп, әр нәрсеге жеңіл қарайды. Мұнда мақал тура мағынада «көп…
Арсыз болмаса, мал қайда,
Айлакер болмаса, бақ қайда?
Айлакер болмаса, бақ қайда?
Негізгі мағынасы Мақал риторикалық сұрақпен ащы шындықты айтады: арсыз болмасаң, мал қайдан табылады, айлакер болмасаң…
Арсыз болса, қыз жаман,
Ақылсыз болса, ұл жаман.
Ақылсыз болса, ұл жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың жақсы-жамандығы тек жынысына емес, мінезі мен тәрбиесіне байланысты екенін…
Арсызға сәлем - борыш, сөз - қулық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал арсыз, ұяттан безген адамға сәлем беру де қиын міндетке айналатынын меңзейді. Өйткені ондай…
Арсыздықтың
адамды жеңетін де жері бар.
адамды жеңетін де жері бар.
Негізгі мағынасы Арсыздық адамды кейде күшпен емес, ұятсыздық, бетсіздік, әдепсіздік арқылы жеңеді. Яғни адам өз…
Арсыздың сөзінде тұрақ жоқ,
Көзі бар да, құлақ жоқ.
Көзі бар да, құлақ жоқ.
Негізгі мағынасы Арсыз адам айтқан сөзінде тұрмайды, уәдесіне берік болмайды. Мақал тура мағынада: сөзі бар, бірақ соны…
Арсыз қолым істеді,
Арлы бетім ұялды.
Арлы бетім ұялды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бойындағы ар мен ұяттың құнын терең көрсетеді. Тура мағынасы бойынша, қол қателік…
Арту-арту құм келсе,
Атан тартар бүгіліп.
Атан тартар бүгіліп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: көп құм артылғанда, ауыр жүктің салмағын атан түйе ғана тарта алады, ол да…
Артық өнер бас бұзар.
Негізгі мағынасы Шектен тыс, орынсыз жұмсалған өнер адамды бәлеге душар етеді. Мұнда өнер жалпы жақсы қасиет ретінде…
Артын қысқан бай болар.
Негізгі мағынасы Артын қысқан, яғни шығынын тежеп, ертеңіне қор қалдырған адам бай болады. Бар дүниені бүгін жұмсап…
Артың олжа - басқа еңбек.
Негізгі мағынасы Арт пен бас — бір нәрсенің соңы мен басы. Мақал істің басында еңбек, соңында олжа деген ойды береді…
Аруақты жерден ат үркеді.
Негізгі мағынасы Аруақ тұрақтаған, қасиетті жерден, мысалы ескі қорымнан, жылқының өзі үркіп, ары қарай баспай тұрып…
Аруана - бір үйдің көлігі,
Бір үйдің көжесі.
Бір үйдің көжесі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аруананың, яғни нар түйенің, бір шаңыраққа өте қадірлі, көп пайдасы тиетін мал екенін…
Аруанадан туған кез өркеш,
Арқасын төсер ауырға.
Арқасын төсер ауырға.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аруана түйеден туған ботаның өркеші де соған ұқсап, ауыр жүкке төзімді…
Арудың әміршісі - ары.
Негізгі мағынасы «Арудың әміршісі - ары» деген мақалдың тура мағынасы: сұлу, инабатты қыздың өз ісіне, сөзіне…
Ар-ұят пен ақыл - мінез сауыты.
Негізгі мағынасы Сауыт жауынгерді жебе мен семсерден қорғағандай, ар-ұят пен ақыл адамның мінезін бұзылудан сақтайды…
Арыған ат шұқанақ санайды,
Ашыққан ат қолыңды жалайды,
Жараған ат көзіңе қарайды.
Ашыққан ат қолыңды жалайды,
Жараған ат көзіңе қарайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқының күйі мен мінезі арқылы тіршілік иесінің халін танытады. Арыған ат шұқанақты, яғни…