Арық пен семіздің бауыры бірдей,
Жақсы мен жаманның жаны бірдей.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыртқы көрінісі бөлек болса да, барлық адамның жаны мен табиғаты бірдей екенін меңзейді. Арық пен семіз адамның да, жақсы мен жаман адамның да адамдық болмысы ортақ: бәрі де тірі жан, бәрі де қуаныш, қайғы, аштық, ауру, өлім сияқты ортақ тағдырды бастан кешеді. Астарлы мағынасы — адам өзін өзгеден артық санауға, біреуді салмағына, түр-түсіне не мінезіне қарап кемітуге болмайды. Адамды адам ететін — ішкі ниеті, ісі мен кісілігі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арық» пен «семіз» — дене бітіміндегі айырмашылықты білдіретін қарсы образдар. Ал «жақсы» мен «жаман» — мінез бен адамдық сапаның қарама-қарсы түрлері. «Бауыры бірдей», «жаны бірдей» деуі арқылы халық адамның негізі бір, жаратылысы ортақ екенін дәл бейнелеген. Бұл теңеулер сыртқы айырмаға алданбай, адамды тұтас қарау керек деген ойды күшейтеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдарды сырт келбетіне, жағдайына немесе мінезінің қаталдығына қарап бөле-жармауға шақырады. Мысалы, сыныпта бір оқушының киімі қарапайым, бірі сәнді болуы мүмкін, бірақ екеуінің де сезімі, арманы, қадірі бірдей. Сондықтан бұл мақал өзара құрмет сақтап, ешкімді кемсітпеуге үйретеді.
Jaqsy men jamannyń jany birdeı.