Әкең барда ел таны, көріп жүріп,
Атың барда жер таны, желіп жүріп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға жастық шағында, мүмкіндік бар кезде көп көріп, көп үйрен деп кеңес береді. «Әкең барда ел таны» дегені — әке тірі, тірек бар кезде ел аралап, адамдармен араласып, өмір тәжірибесін жина деген сөз. Ал «атың барда жер таны» — қолыңда көлік не күш-қуат барда жол жүріп, кең дүниені көріп, туған өлкенің де, алыс аймақтың да қадірін біл деген астар. Мұнда уақыт пен мүмкіндік өткен соң өкініп қалмау ойы жатыр.
Образдар мен теңеулер
«Әке» — қамқорлық, сүйеніш, мүмкіндік пен қорғанның бейнесі. «Ат» — көшпелі өмірдегі қозғалыс, еркіндік, сапарға жарайтын күштің символы. «Ел таны», «жер таны» тіркестері тек география білу емес, адамдардың мінезін, тұрмысын, салтын ұғынуды білдіреді. «Желіп жүріп» деген сөз асықпай, бірақ тоқтамай жүріп, жастық жігермен тәжірибе жинауды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: жас адам оқу, жұмыс, саяхат арқылы әлемді танығаны дұрыс. Мысалы, студент жазғы демалыста басқа қалаға барып тәжірибеден өтсе, жаңа орта көріп, ой-өрісін кеңейтеді. Кейін ол алған білімі мен көргенін өмірде пайдасына жаратады.
Atyń barda jer tany, jelip júrip.