Дау мұраты - біту,
Сауда мұраты - ұту,
Қыз мұраты - кету,
Жол мұраты - жету.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал әр істің өзіне лайық түпкі мақсаты бар екенін көрсетеді. Дауласқан істің ең жақсы шешімі — біту, яғни жанжалдың созылмай, тату түрде аяқталуы. Саудада адамның көздейтіні — ұту, яғни пайда тауып, ұқыпты әрекет ету. Қыз мұраты — кету дегені қыз баланың бір әулетте мәңгі отырмай, өз отауын құрып, жаңа өмірге қадам басатынын білдіреді. Ал жол мұраты — жету, яғни сапардың мәні алға қойған мекенге аман-есен барып қосылу. Мұнда халық өмірдің әр саласындағы табиғи мақсатты қысқа да нұсқа түйіндеген.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «дау», «сауда», «қыз», «жол» — жай ғана сөз емес, өмірдің төрт түрлі көрінісі. «Біту» — татулықтың, «ұту» — еңбектің нәтижесі, «кету» — қыздың жолын, тұрмыс заңдылығын білдіреді, ал «жету» — талпыныс пен сапардың жемісі. Осы төрт ұғым арқылы халық әр істің аяқталу бағытын бейнелеп, ойды жинақы жеткізген.

Қазіргі өмірде

Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, екі әріптес бір мәселе үшін келіспей қалса, мақсат ұрысып жеңу емес, дауды бітіммен аяқтау болуы керек. Сол сияқты дүкен ашқан адам үшін сауданың мұраты — пайда мен береке табу, ал жолға шыққан жолаушы үшін бастысы — межелі жерге жету.