Аттың жалында, атанның қомында.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ауыр жолда, қиын кезеңде, ер жігіттің ел үшін, күнкөріс үшін тынымсыз еңбек етіп, қауіп-қатерге де, шаршауға да төзе білуін білдіреді. Тура мағынасында ат үстінде, түйе қомында ұзақ сапар шегу, көш-қонның бейнетін көру айтылса, астарлы мағынасында — өмірдің ауыртпалығын мойымай көтеру, бел шешпей еңбек ету меңзеледі. Мұнда адамның қайраты, төзімі, шыдамдылығы сыналады.
Образдар мен теңеулер
«Аттың жалында» деген тіркес — атты ерттеп мініп, жол үстінде, қозғалыста жүрудің белгісі. Бұл белсенділік пен қауіпке жақын болуды көрсетеді. «Атанның қомында» — жүк артылған түйенің үстінде ұзақ көштің, ауыр тіршіліктің бейнесі. Атан қазақ ұғымында сабырлы, күшті көлік болғандықтан, ол бейнет пен төзімнің символы болып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көп жұмыс істеп, қиындыққа қарамай алға ұмтылған адамға қатысты айтылады. Мысалы, ауылдан қалаға оқуға түсіп, күндіз оқып, кешке жұмыс істеп жүрген студентке: «Ол нағыз аттың жалында, атанның қомында жүр» деуге болады. Бұл — еңбектің, төзімнің және қайсарлықтың бағасын білдіретін сөз.