Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
408K
Қаралым
185
Орташа
Сұрыптау:
Жақсы жерге жатсаң,
Жақсы-жақсы түс көресің;
Жаман жерге жатсаң,
Жаман-жаман түс көресің.
Жақсы-жақсы түс көресің;
Жаман жерге жатсаң,
Жаман-жаман түс көресің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қай жерде жатса, соған сай түс көруі мүмкін деген байқаудан туған...
Қансоқта жеген ит тоймайды,
Пара алған би оңбайды.
Пара алған би оңбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал емес жолмен тапқан нәрсенің берекесі болмайтынын айтады. Тура мағынасында қанға былғ...
Түске дейін мүйіз, түстен кейін киіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың, істің және адам жағдайының тез өзгеретінін білдіреді. Тура мағынасында қарасақ,...
Өзінің кетпендей мінін көрмеген
Біреудің инедей мінін көреді.
Біреудің инедей мінін көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз кемшілігін байқамай, өзгенің болмашы мінін ғана көретін мінезді әшкерелейді. Ту...
Үндемесең, дау алар,
Жата берсең, жау алар.
Жата берсең, жау алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қажет кезде үнсіз қалмай, өз құқығы мен намысын қорғай білуге шақырады. Егер адам...
Әділ бидің кегі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Әділ би өз ісінде туралықтан таймайды, сондықтан оның «кегі» де, яғни жеке басының өшігуі де болмай...
Бір түп ағаш отырғызсаң,
Еңбегіңнің жанғаны.
Адал адам өсірсең,
Басыңа бақ қонғаны.
Еңбегіңнің жанғаны.
Адал адам өсірсең,
Басыңа бақ қонғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ағаш отырғызу арқылы адам жерге пайда келтіреді, көлеңке, жеміс, с...
Сыныққа сылтау іздейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істі түзетудің, кінәні мойындаудың орнына, өз әлсіздігін ақтауға тырысатынын...
Шақырғанға бар, шаққаннан қаш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды шақырған жерге баруға, яғни сыйластық пен жауапкершілік танытуға үндейді. Ал «шаққ...
Қайраңы жоқ көлден без,
Қайырымы жоқ ерден без.
Қайырымы жоқ ерден без.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға пайдасы да, қолдауы да жоқ жаннан, сондай-ақ берекесі жоқ ортаның өзінен аулақ бол...
Кесек-кесек дау, жанжал,
Кері кеткеннің ауылында.
Кесек-кесек өтірік,
Кері кеткеннің ауызында.
Кері кеткеннің ауылында.
Кесек-кесек өтірік,
Кері кеткеннің ауызында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кері кеткен, яғни мінезі бұзылған, берекесіз адамның жүрген жерінде дау-дамай, жанжал көп...
Көзі жаманның сөзі жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі ниеті мен мінезі оның сөзінен көрінетінін айтады. Көзі жаман дегені — көңілі...
Жанын аямаған жау алады,
Малын аямаған дау алады.
Малын аямаған дау алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жанын сақтамай, басын қатерге тіксе, жауға жем болуы мүмкін; ал м...
Жығылғанға - жұдырық.
**Негізгі мағынасы** «Жығылғанға — жұдырық» деген мақалдың тура мағынасы: бір адам құлап, әлсіреп жатқанда, оған тағы да...
Қатын өлді - қамшының сабы сынды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында бір адамның қайтыс болуын құралдың сынуымен салыстырып айтқандай көрінед...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.