Мешкей деген жақсы атақ емес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Мешкей деген жақсы атақ емес» деген мақалдың тура мағынасы — тым көп жейтін, қарынды ғана ойлайтын адамға берілетін аттың ұнамсыздығы. Астарлы мағынасы — ашкөздік, тойымсыздық, нәпсінің соңынан еру адамды қадірсіз етеді. Халық мұнда тек асқа қатысты емес, жалпы шектен шыққан құмарлықты сынайды. Артық жеу де, артық дүние қуу да адамға абырой әкелмейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мешкей» сөзі — тоғышар, қарнының қамын ғана ойлайтын адам образы. Ол тойымсыздықтың белгісі ретінде алынған. Қазақ танымында мұндай адам еңбекке, ұятқа, қанағатқа мән бермейді деп түсініледі. Сондықтан бұл образ адамға «қанағат ет, өзін ұста, артыққа ұмтылма» деген тәрбиелік ой салады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал тамақты мөлшермен ішпеу, ысырапқа жол беру немесе жалпы ашкөздікке қатысты айтылады. Мысалы, дастарқанда өз үлесінен артық алып, басқаларға орын қалдырмайтын адамға осы сөзді ескерту ретінде айтуға болады. Сондай-ақ, тек ақша, пайда, сұраныс қуып, шектен шыққан адамға да мағынасы сай келеді.