Мешелден жөтел кетпейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Мешелден жөтел кетпейді» деген мақал сырттай қарағанда адамның сырқаты туралы айтылғандай көрінгенімен, астарында терең мағына бар. Яғни, бойға біткен кемістік, жаман әдет не туа біткен әлсіз мінез оңайлықпен кетпейді. Адам қанша тырысса да, егер мінезі немесе дағдысы түбегейлі қалыптасып қалған болса, одан арылу қиын. Бұл мақал біреудің мінін, әдетін немесе болмысын бір сәтте өзгерту мүмкін еместігін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мешел» — дене кемістігі бар, әлсіз адамды білдіретін образ. Ал «жөтел» — үздіксіз қайталанатын, мазаны алатын белгі. Екеуі қосылып, бір нәрсенің жабысып қалуын, оңай ажырамайтын кеселді меңзейді. Халық бұл арқылы ішкі мінездің де, сыртқы дерттің де ұзаққа созылатынын ишаралаған.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адам бойындағы зиянды әдетті, мысалы, жалқаулықты немесе ашушаңдықты түзеу қиын екенін айтқанда қолданылады. Мәселен, көп рет ескертілсе де кешігіп жүретін адамға: «Мешелден жөтел кетпейді» деп, оның дағдысы бірден өзгермейтінін астарлап айтуға болады.