Суға сиген - атасының сақалына сиген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал біреудің оғаш, әдепсіз, орынсыз әрекеті түптеп келгенде өзіне ғана емес, ең жақынына да күйе жағатынын білдіреді. Тура мағынасында тым тұрпайы, астарында адамның істеген жаман ісі ұрпағына, ата-бабасының атына да дақ түсіреді деген ой жатыр. Қазақ ұғымында ата-ана мен ата-тек абыройы өте қымбат, сондықтан орынсыз қылық жеке адамның мінезін ғана емес, әулеттің беделін де төмендетеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "суға сиген" деген бейне — шектен шыққан, тәрбиесіз әрекеттің символы. Ал "атасының сақалы" — ата-баба, үлкеннің абыройы, әулеттің намысы дегенді аңғартады. Яғни, лас қылық суға жасалғандай көрінгенімен, оның дағы алыстағы қадірлі адамға дейін жетеді деген ой берілген. Бұл теңеу арқылы халық ар мен ұяттың, тектілік пен жауапкершіліктің маңызын көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам көпшілік алдында әдепсіз сөйлеп, заңсыз іс жасап не әлеуметтік желіде орынсыз қылық көрсеткенде қолданылады. Мысалы, бір жігіт мас болып, жұртқа ұят қылық жасаса, үлкендер: "Осың ата-анаңа сын емес пе?" деп осы мағынадағы мақалмен ескерту айтады. Мақал адамды өз мінезіне жауапты болуға шақырады.