Суға сиген - атасының сақалына сиген.
«Суға сиген - атасының сақалына сиген.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал суды қастерлеу туралы. Тура мағынасы: суға дәрет сындырған адам өз атасының сақалын қорлағанмен бірдей күнә жасайды. Қазақ үшін су – тіршіліктің көзі, оны киелі санап, «Су – Құдайдың нұры» деп қастерлеген. Көшпелі ел үшін бұлақ, өзен, құдық бүкіл ауылдың, малдың, ұрпақтың ортақ ырысы болды, сондықтан суды былғау ең қатаң тыйымдардың бірі саналды. Астарлы мағынасы: ортақ игілікке қиянат жасаған адам бір ғана затты емес, ата-бабаның аманатын, ел абыройын қорлайды.
Образдар мен теңеулер
«Атаның сақалы» – қазақ дәстүрінде ең қадірлі, қол тигізуге болмайтын нәрсенің бейнесі. Қарияның ақ сақалы – жас пен даналықтың, әулет құрметінің белгісі. Суды осы бейнемен қатар қою арқылы халық оның қасиетін барынша күшті жеткізген: суды қорлау – үлкенді қорлаумен тең. Мақалдағы тұрпайы сөз де әдейі таңдалған, ол тыйымның қаншалықты қатаң екенін балаға бірден ұқтырады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал табиғатқа, әсіресе су көздеріне ұқыпты қарауға шақырады. Мысалы, демалушылар өзен жағасына қоқыс тастап, суды ластап кетсе, үлкендер осы мақалды еске салады. Таза су бүгін де бәрімізге ортақ байлық, оны сақтау – әр адамның парызы.