Соқырдың қожасы құлағы,
Ақсақтың аяғы - таяғы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал мүгедектігі не әлсіздігі бар адамның тіршілікте сүйенетін, ең қажет тірегі болатынын білдіреді. Соқыр үшін ең сенімді бағыт беретін нәрсе — құлағы, яғни есту қабілеті; ақсақ үшін жүруге көмектесетін нәрсе — таяғы. Астарлы мағынасы: әркімнің әлсіз жерін толтыратын өз тірегі, өз жәрдемі болады. Адам қолдауы жоқта бар мүмкіндігін көбірек пайдаланып, қиындықпен бейімделуге тырысады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «соқыр» мен «ақсақ» сөздері кемсіту үшін емес, өмірдің қиын жағдайын бейнелеу үшін қолданылған. «Қожа» сөзі мұнда қожа-молданы емес, «иесі, басты сүйеніші» деген мәнде жұмсалып тұр. Яғни соқырдың басты жолдасы — құлағы, ақсақтың басты жәрдемі — таяғы. Бұл образдар адамға табиғат берген немесе өзі тапқан тірек құралдарының маңызын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қиындықты жеңуде негізгі көмекті дұрыс пайдалануды еске салады. Мысалы, көруі төмен адам дыбыстық навигацияны қолданса, аяғы ауыратын кісі жүріс таяғын не арнайы құралды пайдаланса, тіршілігі жеңілдейді. Яғни әр адам өзіне лайық көмек пен тәсілді тапса, қиындықты еңсере алады.
Aqsaqtyń aıaǵy - taıaǵy.