Еңкейген екі асайды,
Еңсесі түскен бір асайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — еңкейіп, бойын тік ұстай алмай қалған адам екі асайды, ал еңсесі түсіп, яғни шаршап, жабырқап, жігері құм болған кісі бір асайды. Астарлы мағынасы — адамның көтеріңкі көңілі, қайраты, жігері оның тіршілікке құлшынысын арттырады, ал мойыған, сүлесоқ күй адамды әлсіретеді. Демек, рухы түспеген адам жұмысты да, өмірдің ауырлығын да жеңіл көтереді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «еңкею» мен «еңсенің түсуі» — тек дене қимылы емес, өмірлік халдің белгісі. «Екі асайды» деуі адамның сергек, ширақ кезінде қарекеті де мол болатынын бейнелейді. Ал «бір асайды» сөзі қажып, жігері кеткен жанның шамасы азаятынын көрсетеді. Халық бұл арқылы дене қуаты мен жан қуатының байланысын өте нанымды берген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды мұңға берілмеуге, бойды тік ұстауға шақырғанда қолданылады. Мысалы, емтиханнан сүрінген студент еңсесін түсірмей, қайта дайындалса, келесі жолы нәтижесі жақсы болады. Яғни қайрат пен сенім бар жерде тірлік те алға жүреді.
Eńsesi túsken bir asaıdy.