Шапшаң жүрсең, шаң жұқпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — тез жүрсең, жолдағы шаң киіміңе қонбайды. Астарлы мағынасы — ісіңді ширатып, уақытында қимылдасаң, бөгет пен қиындыққа көп ілікпейсің. Яғни жалқаулық пен баяулық адамды кешіктіріп қана қоймай, артық әуреге де салады. Ал батыл, жылдам, жинақы әрекет еткен жан мақсатына жеңілірек жетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шапшаң жүрсең» — тек физикалық жылдамдық емес, ойдың сергектігі, шешімнің дереу қабылдануы. «Шаң» — жолдың кедергісі, өмірдегі ұсақ қиындықтар мен керексіз бөгеттердің бейнесі. Шаң жұқпау — қиындыққа батпау, артық шығынға, созбалаңға түспеу деген ойды білдіреді. Халық бұл жерде өмір жолын сапарға теңеп, қимылдың құнын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Мысалы, студент тапсырмасын соңына дейін созбай, бірден бастап, күн сайын аз-аздан орындаса, кейін күйзелмейді әрі сапалы нәтиже алады. Сол сияқты жұмысты дер кезінде атқарған адам артық уайымнан, жиналған қиындықтан сақтанады. Мақалдың өнегесі — уақтылы әрекет ету.